Jaargang IV, nummer 10 december 1994/januari 1995

KERSTBLOEMLEZING

UITSLAG GROENE KAARTLOTERIJ

De jaarlijkse groene kaart loterij is weer voorbij. Uit de
meer dan 6,5 miljoen aanvragen die bij het National
Visa Center in Portsmouth, NH, zijn binnengekomen,
zijn 55.000 gelukkige winnaars getrokken. Wie succes
heeft gehad, heeft daarover al een brief gehad, de
verliezers kunnen zich troosten met de gedachte, dat er
volgend jaar opnieuw een loterij gehouden zal worden.
Polen zijn opnieuw de grootste winnaars geworden,
zij krijgen in totaal 49.985 groene kaarten. Andere grote
winnaars waren mensen uit Bangladesh (14.5411,
Ghana (8.477), Rusland (7.223) en Egypte (7.951).
Nederlanders hebben 427 immigratievisa in de wacht
gesleept, waarvan één aan een Arubaan gegeven is en
27 aan andere inwoners van de Antiilen. België levert
252 nieuwe immigranten, opvallend minder dan de 537
Zaïrezen die n;ia;'dc VS zuilen komen. maar meer daii
de 35 Coiigolwt:ri die een visum hebben gckregcn. Uit
Sunn~mc komm 57 nieuwe immigranten.
I k leren hebben dit jaar. iii ri:genstelling tot. vririrafgaande
lotenien. gcm spe(:iale betiaiidelinggekregeii cn
ontvangen siechts 2.148 groene kaarten.
Een aantal landen hebben nul op het rekest gekregen.
Terecht, zou je bijna zeggen, wie zou er West-
Samoa willen verlaten, of San Marino. of Monaco? Of
Vaticaan-stad?
WIST U DAT ... ?
Ter gelegenheid van Dutch-American Heritage Day (16
november) heeft het Netherlands Foreign Investment
Agency eens uitgerekend wat tegenwoordig de banden
zijn tussen de Verenigde Staten en Nederland.
- Waarde van de goederen die Peter Minuit ruilde met
de Indianen voor het eiland Manhattan in 1626 $24
- Huidige geschatte waarde als deze $24 was geïnvesteerd
in belastingvrije staatsleningen met een rente van
7% $1,5 triljard
- Rangorde op de wereldranglijst van banken van de
grootste bank in Nederland (ABN AMRO) 19
- Rangorde op de wereldranglijst van banken van de
grootste bank in de VS (Citicorp) 29
- Aantal bedrijven met Nederlandse eigenaars in de VS
217
-Aantal bedrijven met Amerikaanse eigenaars inNederlsnd
1.788
-Aantal Amerikaanse werknemers van bedrijven in de
VS met Nederlandse eigenaars 290.200 - - - - - ~ - Aantal ~ederlandse-werknemers van bedrijven in
Nederland met Amerikaanse eigenaars 141.200
- Een paar 'typisch Amerikaanse' bedrijven die eigendom zijn van Nederlandse bedrijven: Motown Records,
Varietv Mamine. F.A.O. Schwartz
-De p6pul&steAmerikaanse tv speler van Nederlandse afkomst Dick van Dyke
- Totale waarde van de Amerikaanse investering in Nederland $24,7 miljard
- Totale waarde van de Nederlandse investering in de VS $63,8 miljard
- Rangorde van de VS op de lijst van buitenlandse investeerders in Nederland 1
- Rangorde van Nederland op de lijst van buitenlandse investeerders in de VS 3
- Aantal Amerikaanse residenten van Nederlandse afkomst 3
- Aantal Nederlandse uremiers van Amerikaanse afkomst
O
- Het meest gebruikte Nederlandse woord inherikaanse
kruiswoord~uzzels Edam - ~ - Waarde v 4 Nederlandse chocolade-uitvoer naar
Amerika $2.357.999
- Waarde van Amerikaanse chocolade-uitvoer naar
Nederland $961.000
- Hoeveelheid Nederlands bier geïmporteerd in de VS
83.3 milioen gal.
- Hoeveelheid Amerikaans bier geïmporteerd ik ~ e d e r -
land 1,8 miljoen gal.
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994IJANUARI 1995
HERMAN PORTOCARERO: DIPLOMAAT-SCHRIJVER
Alles aan Herman Portocarero straalt "diplomaat" uit:
ziin voorkomen. ziin omeanesvormen. ziin manier
v;in spreken. Kalm ;n tocKaui8rii;iir. gere&rvccrd en
inch prettig iri d<: omgang. een typische tiiiiversele
rliploniaat. llcrmnn Portocarero is niet voor niets
adjiinct permanent vcrtcgcnmoordiger bij de
Ht:ls!isclic dcl(:Catie bii de Vermiade Naties.
Maar er iskog een heel anäere Portocarero: de
schrijver-dichter, reiziger en avonturier.
Niet dat hij veel schrijft momenteel. De Belgische
missie heeft het druk, vooral door de nasleep van de
recente politieke ontwikkelingen in Rwanda. Tiid om
iiidriikk& en idwh te vc&rkm. oni dc Zaken
íilosotis<~h tc bcs(~hoiiwcn cri er op scheppcndc wij'jïe
iiicc om te Caari is naiiwcliiks te vinden. Maar her is
uitstel. gees afstel, het is om het volgend voor:
jaar weer aan het schrijven te gaan.
Portocarero bevindt zich als schrijver-diplomaatin
goed gezelschap: de Nederlander Robert Van Gulik
(met boeken over China), F. Springer (novellen), de
Belg Marnix Gijsen, zij waren allen overdag diplomatiek,
's avonds artistiek bezig. Boze tongen beweren
dat dat mogelijk was, omdat diplomaten weinig te
doen hebben. Maar zelfs als dat ooitwaar is geweest -
- de 19e eeuwse diplomaat die. afgeschermd van het
geworic 1t:veiizijn i6tw;it geheinuii~Íiigc missiw achter
dc politieke schermen volbrciigt -- h ~ t herocp is
ingrijpt:iid vcraridt:rd. I)iploniatcri tichben tegcnwoor-
(lig veel meer coritart met CIC buitrriwrreld en hcbbcn
(:onta(:t niet alleen met reCcriiigcn, maar ook iiit:t -
allerlei privé-organisaties.
Portocarero vindt niet dat hij een "echte" äiplomaat
is. Hij ziet zichzelf meer als een, bevoordeeld,
reiziger. die best de draak met zichzelf kan steken.
Hij wil het in de nabije toekomst wat kalmer aan
gaan doen zodat zijn creatieve kant meer aan bod
kan komen.
Na een aantal romans en twee reisboeken te
hebben geschreven is Portocarero een ander schrijf-
(adverrentic)
r * *
* u * Wereldberoemde Belgische
Chocola
Wekelijks neus uit Brussel
Redelijk geprijsd
.9 Greenwich Avenue, Greenwich, CT 06830.
rel: (203) 661-7934 Fax: (203-661-7935
1-800-BRUSSEL
pad irigcslagen: ccri oratorium, "Flamma. flaniina',
dat biiinenkorc op CD iiitkonit. I k teksten. die hij
schrccf in het Latiin. worden ook als dichtbundel
uitgegeven, met e& Nederlandse en Engelse vertaling.
Zij vormen eveneens de basis van een filmscen
d o en hij hoopt het verhaal om te kunnen vormen
tot een roman.
Behalve in het Nederlands en Latijn schrijft Portocarero
ook in het Engels. Een vertaling van zijn
reisboek "Geo-grati" is in de maak, een hoop werk
verzucht h i j , waarbii hii ai ziin di~lomatiekervaring ~,
moet inzcit<:n om n h s tussk iiitgcvcrs en vc:rt;ilers
te voorkomen. "Cco-grdlìti' wordt overigens vertaald
zonder steun van 111:t Nederlands Literair Produktic- ~ ~ ~ - - ~ ~ ~ ~ - - ~ en Vertalingsfonds.
Portocarero geeft ziin boeken wel uit bii Nederkindse
uitgcveriJcn. ee&t bij Mante;iii en tc&nvoordig
hg Mculcriholl; eenvoudigweg omdat deze grotere
distributicniowliikheden tc bicden hebbcii dan de
Vlaamse uitgëvek.
Portocarero komt uit Antwerpen (plat 'aantwerps'
lukt nog wel na een paar pintjes). Zou hij nog in
België kunnen wonen? Eigenlijk niet, hij heeft er
laatst nog twee jaar gewoond, maar dat was nogal
confronterend, vond hij. Portocarero denkt dat hij
altijd wel zal blijven reizen, een soort professionele
ex-patriate. Wonen in België is wel prettig wat betreft
het comfort op woongebied, materieel is men heel
wel. Maar de keerzijde daarvan is dat de inwoner van
België zich misschien teveel afschermt van de omringende
wereld.
Wat vindt Portocarero het aangenaamste van New
York? Zonder een moment te aarzelen zegt hij: "Het
licht! Het is een lumineuze stad. En ook het feit dat
New York toch nog steeds een 'melting pot' is. met als
gevolg daarvan de openheid van de mensen. En het
ritme, dat blijft fascineren. Hij woont in de East
Viilage waar hij, zelfs na een afmattende werkdag,
weer opgeladen wordt en vaak later nog 'op stap'
gaat. Weer een illustratie van zijn dubbelleven,
overdag de UNO-diplomaat, 's avonds de avonturier.
Het contact met mede-Belgen zoekt Portocarero
niet OD. Zowel hier als OD andere nosten heeft hii
gemeckt dat Belgen minder naar e&aar toe trekke;
dan Nederlanders. Die vormen een hechtere gemeenschan
in den vreemde.
D& gewone Belg ziet zichzelf niet gauw als koploper
van welke aard dan ook. Het eros van de mensen
heeft bijvoorbeeld een minde&aardigheidsgevoel
tegenover de Nederland en zetten zich ertegen af.
Lntellectuelen van linkse signatuur zijn pro.Nederland,
om haar ruimdenkendheid en progressiviteit.
Dat is vrij constant. In Nederland zijn de Belgiësevoelens
onderhevig aan golfbewegingen, nu eens
:en golf van 'België leuk vinden', en dan weer vindt
men het toch maar een boertig en achterlijk land.
Maar Hollanders die zo denken, hebben Herman
Portocarero niet ontmoet.
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARi 1995
Rare jongens, die Romeinen
Een tv-uitzending van het bereiden
en eten van drie-muizen heeft een
stormvan protest ontketend. DeAVRO-
uitzending vond plaats ter ere
van het boek "Rond de tafel der Romeinen"
van Patrick Faas. De scbrijver
heeft de culinaire gebruiken van
de oude Romeinen onderzocht en er
een hedendaags kookboek van gemaakt.
Het doden, vullen en consumeren
van kleine
knaagdiertjes tijdens etenstijd op tv
deed de Sederlandcrs in grote ectalc
naar de telefoon grijpen. ~ ä a s is
aangeklaagd en de zaak gaat zelfs in
hoger beroep.
(The European)
Beatrix bang
Koningin Beatrix is bang dat onze
beschaving fundamenteel wordt
bedreigd door verbrokkelende krachten
"zolang wij er niet in slagen om
een zorgzame maatschappij boven
egoïsme te stellen, behoud van natuur
en cultuur boven materialistisch
gewin en menselijkheid en
tolerantie bovengeweld. Dat schrijft
de vorstin op verzoek van haar zuster
Margriet, die het debat "Europa
2000: tussen hoop en vrees" inleidde
als voorzitter van de Europese Culturele
Stichting. Prinses Margriet
had aan verschillende mensen gevraagd
hun hoop en vrees op papier
te zetten. Koningin Beatrix heeft ook
hoop: "Mijn hoop is dat allen die de
dreiging van onze tijd voelen, krachtig
willen samenwerken om vaak al
oude onenigheid te overwinnen".
(Trouw)
Lief voor Oosterburen
In Nederland wordt, na jaren van
haat tegen de Duitsers, een nieuwe
trend zichtbaar: lief zijn voor de
oosterburen. "Behagelijk vlijt het
kleine Nederland zich tegen de moffen
aan , zo ornst:linjft'iict Uuitsc
wcekhhd Der Spiecel de nienwe
verhoudine. Na - ee&rekken met
politici en'wctcns&appcrs concltideert
het blad dat dc Nedcrlandcrs
niet langer nuart.wit denken. "Het
lijkt wel alsof Nederland een nieuw
land aan zijn oostelijke grens heeft
ontdekt". Aanleiding voor de koerswijziging
is dat Nederland inziet
goede zaken te kunnen doen met
Duitsland. Murw door jarenlange
kritiek toont Duitsland minder belangstelling
voor de produkten uit
Holland.
(Algemeen Dagblad)
R'dam goed voor economie
Het belang van de Rotterdamse
haven voor de Nederlandse economie
is groter dan verondersteld. In Rottcidam
wcrkcn 70.200 menscn i11 dc
haven en industrit:. In totaal verdienen
biina 380.000 mcnsen hun
boterham" dankzij de haven, zo'n
85.000 meer dan tot nu toe werd
aangenomen.
(Algemeen Dagblad)
Taalunie kragt 5 miljoen
De Taalunie. e zich mzet voor de
positie van de Nederlandse taal en
cultuur in de wereld en vooral in
Europa, heeft volgend jaar 5 miljoen
gulden meer tot haar beschikking.
De belanghebbende landen, Nederland
en België, hebben het budget
verhoogd tot 14,4 miljoen gulden.
(Trouw)
Winkels langer open
Stet:ds meer ondcrnerners me1 kleine
stipr:rmarkten stakcii hun vrrzet
tcgen ruimcrt: winkeltijden. De winkelsluitineswct
in;w van hen met viif
tot zevenYuur worzen verruimd t&
maximaal 62 uur ver week. In Amsterdam
mogen dchnkels van nii af
aan elkc avond avondvcrkoop hcbben.
(De ~ e i e ~ r a a f )
België te bescheiden
De voorzitter van de Belgian American
Chamber of Commerce [BACC)
Christian van Pelt, zegt in een interview
met de Financieel-Economische
Tijd dat Belgische bedrijven in de
V.S. te bescheiden zijn. Volgens van
Pelt kunnen Belgen zich zo goed aan
lokale omstandigheden aanpassen
dat ze niet meer opvallen. Geen enkele
Amerikaan zal bijvoorbeeld de
produkten van Fina en Food Lion
herkennen, terwijl dit toch twee van
de belangrijkste investeerders in de
V.S. zijn. Zelfs in een stad als New
York, waar luxueuze speciaalzaken
en culinaire fijnproeverij aan de orde
van de dag zijn, blijft het Belgische
handelsmerk schromelijk ondervertegenwoordigd.
Veel verder dan een
algemene bekendheid met 'Belgian
waffles' en 'Belgian endives' komen
de Amerikanen niet. Landen als
Nederland en Zwitserland zijn in de
VS veel duidelijker zichtbaar. Bij
Amerikanen leeft tevens het idee dat
de Belgische politieke structuren te
onstabiel en ondoorzichtig zijn en
dat korruptie er hoogtij viert, waardoor
investeerders er niet willen
investeren. Wat België nodig heeft,
aldus de inkoopdirecteur van Balducci,
is een grootse marketingcampagne
die het Belgische handelsmerk
bij de Amerikaanse consument
introduceert.
(Financieel-Economische Tijd)
Belg grootste autorijder
De Belgen leggen, met de Denen, de
meeste kilometers af per auto. Ze
gebruiken hun wagen om te shoppen,
daarna voor hun plezier en
tenslotte om naar hun werk te rijden.
Nochtans als de kostpqs per
kilometer gevoelig zou stijgen is
autorijdend België niet van plan de
auto van de hand te doen. Ook het
percentage Belgen dat elke dag achter
het stuur kruipt is het hoogst in
Europa: 73 %. Bij de Nederlanders
is dit slechts 25 %. Dit alles blijkt
uit een enquëte onder 11.415 Europeanen.
(De Standaard)
Borssele dicht
De Tweede Kamer beeft op 23 november
met 77 tegen 73 stemmen
besloten, dat de enige Nederlandse
kerncentrale in het jaar 2004 dicht
moet. De centrale bij Borssele in
Zeeland is in 1973 eeovend en levert
nu zes procent vanäe klektriciteit in
het land. (DNA)
Demonstraties in Suriname
De politie in Paramaribo heeft eind
november een aantal demonstraties
van studenten en scholieren onderdrukt.
Zij protesteerden tegen forse
prijsstijgingen voor levensmiddelen
in het snel verarmende land - brood
werd onlangs van de ene op de andere
dag vier keer zo duur - en tegen
inflatie. Begin 1994 gingen er 55
ulden in een dollar, nu is de of- f . . . .. iciele vnts van een dollar meer dan
400 gilden cn op de zvartc markt
500 gulden. Verder is eind november
de doume in stakinggegnan. omdat
de rcgcring in 1992 gctianc bcloftcn
nog stccds nict is riagckonicn orn te
zosen voor een ~romötiesvsteem en
v007 uniformen: De rcqekg heeft
opdraclit gcgcvcn hct vlicgvc.ld Zari-
DE NIEWVE AMSTERDAMMER DECEMBER 19941JANUARI 1995
derij open te houden, passagiers
worden gewoon niet door de douane
gecontroleerd. Al deze problemen
zijn veroorzaakt doordat de regering
van president Ronald Venetiaan op
de begroting is gaan snoeien en de
Surinaamse gulden heeft laten zweven.
Het Internationaal Monetair
Fonds en buitenlandse leners hadden
deze maatregelen geëist voordat
Suriname financiële hulp kon k j -
gen.
(NRC Handelsblad)
Drank in Tweede Kamer
Negen procent van de leden van de
Tweede Kamer zijn zware drinkers
en meer dan een kwart van hen
hwft rnerihu;ina geprobcerd, zij lict
nict rccenl. 0ridt:rzorkers van de
Uriivcrsitcit van liotrc:rdam hebben
uit antwoorden van een vraeenliist ,. ..
vcrdcr opgemaakt, dat 93Ki van oIIe
parlernentaricrs alcohol drinkt, tic
meeste ~refcrercn win. Van de 150
leden d h k t 7% overmatig en 2% is
te kwalificeren als dronkaard. De
oiiderzoektm concludecrdcn. dat het
alcohol- en rnarihu;in;lgehmik onder
de parlementaiërs echter niet veel
af\Gjkt van \wit de Nederlaiidse bcvolkiiig
als gchet:l dot:t.
(Algemeen Dagblad)
Prins beroofd
Prins Bemhard junior, een zoon van
prinses Margriet, is begin november
op 42nd Street in New York beroofd
van een Rolex horloge (waarde
$6.000) en een portefeuille met
$100. De prins was in de stad voor
de Newyorkse marathon. Uit zuinigheidsoverwegingen
krijgen de kinderen
van prinses Margriet, die immers
geen kans hebben ooit OD de
troon Fe komen, lang niet altijd 'politiebescherming.
(DNA)
Benelux 50 jaar
De ministers van buitenlandse
zaken van Nederland, België en Luxemburg
hebben onlangs in BNSS~~
de 50e vejaardag gevierd van de
Benelux. De overeenkomst over het
opheffen van grenscontrole tussen
de drie landen werd op 5 september
1944 ondertekend. maar pas van
kracht in maart 1947. Dit zal wel de
laatste mijlpaal zijn die het verdrag
zal kunnen vieren, in de verschillende
hoofdsteden wordt gezegd, dat
de drie-eenheid in het huidige Europa
achterhaald is. (De Standaard)
Goedkoo vliegen
De Belgisc R e chartermaatschappij
EuroBelgian Airlines (EBA) heeft de
knuppel in het hoenderhok gegooid
en heeft aangekondigd, dat het goedkope
vluchten gaat opzetten tussen
verschillende Europese hoofdsteden.
EBA begint met vluchten van BNSsel
naar Rome, Wenen en Barcelona.
Een enkele reis kost niet meer dan
4.500 frank ($1431, het goedkoopste
retourtarief is 5.600 frank ($178).
Dat is een kwart van wat de gewone
luchtlijnen vragen. (DNA)
Geen Santa Claus
In Assen moet men dit jaar opnieuw
Santa niet. Overal in de stad staan
borden met rode strepen door kerstbomen
en rendieren. een actie om te
proberen de koop van kcrstcadcautics
en tiet. optuigen van kerstbornt:n
uit te stellen tof na de viering van
Sinterklaas. Een plaatselijke country
band heeft ingespeeld op de actie
met een lied, dat als refrein heeft:
"Santa Claus. beat it on your sleigh.
Back to your house. in the U.S. of
A." (De Volkskrant)
Belgen ontduiken belastin
Ecm ondt:rmt:k hrdr iiireewt:zt:n. !at
44% van de inwoners b&t wil toegeven,
dat zii sjoemelen met hun belastingaangiffe,
tweederde van de
Belgen zegt dat ze minder belasting
zouden betalen als ze konden. De
nationale sport van belastingontduiking
kostte de staat in 1993
tussen de 400 en 550 miljard frank
($13 miljard tot $18 miljard), ongeveer
gelijk aan het tekort op de
nationale begroting. Het enige lichtpuntje
voor de Belgische belastingdienst
is, dat 65% van de ondemaatdenvindt.
dat belastintontduiking-
zwaarder gestraft moet-worden.
(Financieel Economische Tijd)
Prins Bernhard geopereerd
Prins Bernhard, 83, is op zaterdag
26 november in het Academisch
Ziekenhuis in Utrecht geopereerd
om een tumor te verwijderen uit de
dikke darm. De prins was twee
dagen eerder in het ziekenhuis opgenomen
voor een onderzoek. Volgens
de Rijksvoorlichtingsdienstwas
de operatie geslaagd en de toestand
van de prins bevredigend. (DNA)
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARI 1995
Marc de Koninck is correspondent te Washington van
de VNU Dagbladen.
Kerst
Kerstmis is Amerika's belangrijkste familiefeest. Het
is ook een ingewikkeld feest, want Amerikaanse
families zinen vaak ingewikkeld in elkaar: Ze wonen
meestal ver uiteen. met biivoorbeeld ouders in Phila- "-%CL
delphia, dochter 3'000 kilimeter verderop in Houston, q , r Z
oudste zoon-met-gezin 5000 kilometer weg in Los Angeles en tante
'vlakbij' (maar twee uur vliegen) in Chicago.
Het is dus elk jaar een heel gedoe om vredig in de familie te
beslissen wáár dit jaar bijeengekomen wordt. Bovendien heeft
Amerika de hoogste echtscheidings- en hertrouw-score ter wereld.
Kerst-familie herenigingen zijn daarom meestal erg spannende
gebeurtenissen met elke keer weer nieuwe indringers in het gecompliceerde
sociogram van halfiroers, kwartzussen, achterstiefouders
om dmlnoven~ -. . - .. . - . -. . .
De met uitvoerige teksten voorbedrukte kerstkaarten die Amerikanen
voor elkaar plegen te kopen, weerspiegelen vaak die familieperikelen
'Voor moeder en haar echteenoot'. staat er dan bi; voorbeeld
knelrjcr op dc ioorkanr vati w'n nnrirltr ....
Amrvikutzcn oir.rlade,r dkuar mr.! ker.i.icud~!air'r. dte door Sonra
Cluttv onder dc hoont wordrn sele~d. Mm brctnr in iunitati al wrer
geschenken en ornamenten voor d i volgendekerst i kopen, o.a. in
de Christmas shoos die het hele iaar ooen riin en waar men dan ook , -.
in bij voorbeeli tropisch j u t mensen in badpak met een zak
engelenhaar naar buiten kan zien komen. Het kerstdiner -doorgaans
op~kerstavond genoten (nou ja, genoten ..., maar daarover zo meteen
meer1 -is natuurliik kalkoen fturkevl. en dan liefst een kolossaal
potatoes en, toe, pumpkin pie (pompoentaart).
Probleem is dat in veel Amerikaanse gezinnen doorgaans vooral uit
de dieovries en de marnetron wordt rereten en slechts tweemaal oer .. ..
junr ~igrnhondtg rw i,dlrdtg worm dinvr ivi>,dt bpwid. Dol i> dan
knlkorw mcr ïïtatzk~~tvitz~ (laarw ,londcrdnp inri noicmhcr, m
kalkoen met Kerst.
Door het gebrek aan kookervaring en omdat de kalkoen nu eenmaal
een vrijwel smaakloze vogel is, is het Amerikaanse kerstdiner voor
een objectieve jury meestal geen culinair genoegen. Het reusachtige
dier moet vele uren in een kalme oven, en verraadt niet graag
wanneer het in zgn intiemste binnenste de juiste gaarte heeft bereikt.
Zelfs de telefonische 'turkev hotline' die tiidens de bereidina
&,~ndplr~url' kon woi,lvn. iouhomr 1 ~ 1 p ;w/ drijd ern\rih;
i A'itirronm iiordt (l,! kookkurirri:~ ramp dip op rnfd komr door her
aanzittende gezelschap vrolijk ontkéd o j erg& nog, niet eens
opgemerkt. de tafelgenoten zijn het er roerend over eens dat de
turkey 'great!' is en zetten hun appreciatie kracht bij met klanken
als 'mmmmm', 'yammeeeee', 'ahhhhhh', whaaaaw', en 'gosh this is
delicious!'.
Ook leuk aan Kerstmis in Amerika is de verlichting van de huizen.
leder pakt zijn woning en tuin zowat in met honderden of zelfs
duizenden lampjes, die niet zelden in computer-gestuurde aan- en
uilpatronen feeëriek in het donker naar de passanten wenken. Soms
staat er nog een levensgrote kerststal op het gazon of een prachtige,
van binnenuit verlichte, plastic Santa op het balkon.
Aan de voordeurm hanpen dikke kerstkransen van dennetakken en
linten. En aan de brievenbussen zijn rode strikken geknoopt. Dat kan
allemaal ongestraft in Amerika, waar een mens op straat de kans
loopt vermoord te worden, maar waar tenminste niemand zo laf is
om kerstspullen uit de tuinen te stelen.
Ja, Kerstmis is een fijn feest Ni Amerika. Vooral vanaf de straat
gezien. En vooral voor pakweg een hier woonachtige Nederlander
die zelf kookt. Een konijntje of zo. 'Mmmmmm', yammeeee'. -- Marc de Koninck
Een overpeinzing van onze medewerker in Nederland,
Siard Dwarshuis.
Minder kerk, meer bijbel
Het is te zien aan de kerstreclames: Nederland is geen kerkelijk
land meer: Met kerstmis geef je - liefst dure - cadeaus, suggereren
juweliers, modeverkopers en computerboeren. Zij die echt
cadeaurjes geven, vormen echter een kleine minderheid, ook al
omdat lang niet alle werkgevers eindejaarsgratificaties uitdelen.
Maar kerstmis is w21 geseculariseerd. Wanneer een kerk nu vol
mensen stroomt, is dat meestal voor een concert en zelden voor
een godsdienstoefening.
De ontkerking, begonnen in de jaren zestig, zal nog wel
doorgaan. Hoewel: de meeste protestantse kerken hebben zich
aardig hewonden en slinken niet meer zo hard. Dit in tegenstelling
tot de rooms-katholieke "kerkprovincie" die uiteen lijkt te vallen
door gebrek aan interesse. De uitspraken van de officiële, door
Rome aangestelde kerkelijke gezagsdragers worden niet meer
serieus genomen en van de tegenwoordige conservatieve paus
hebben ook veel katholieken een regelrechte afkeel:
Maar al gaat "de" Nederlander steeds minder naar de kerk,
de aodsdienstiaheid aroeit weel: Tot renoeren van velen. neemt er u u
eindelijk eensugeen ihristelijke partij deel in het tegei&oordige
kabinet. Wordt dus - zoals de 0-66 minister van economische
zaken, Wijers, wil - de winkelsluitingswet opgeheven en mogen
voortaan alle winkels zelfs 's zondags open zijn? Dat is echter
zéér onwaarschijnlijk: (vervolg op bladzijde 12)
(advertentie)
MARTEN VANDERWERFF
Vice President - Investmentc
Westchester Financial Center
11 Martine Avenue, 8th Floor
White Plains, NY 10606
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARI 1995
..acq~e ine Goossens womt en werkt in New Vorx sinds
1980. Ze schrijft wekel',ks een column voor de Belgische
krant "De Morgen en rnaandeli,ks voor 'Elge
De Viking
24 december 1980: onze eerste kerstavond in New York. Na een
slechte maaltijd in een verlaten goedkoop restaurant en een
goede film in een even verlaten bioskoop op Times Square
slenteren we door de koude straten. Aan een bushalte zien we een
jonge, zwarte vrouw die er doodziek uitziet. Ze leunt tegen de
wand van het bushokie. Ze knikkebolt. Ze zakt herhaaldelijk
langzaam door de knieën, maar telkens ze op hetpunt lijkt om op
de ,?rond te vallen, vindt ze weer de kracht om zich ou te richten.
BeGrgd snellen we haar te hulp. We ondersteunen'haar. Maar
wat moeten we doen? De politie bellen? Een ambulance?
De andere mensen in het bushokje, een man en een vrouw, halen
hun schouders op. "Doe maar", zegt de vrouw, "de politie zal
toch niets doen en de ambulance zal weigeren om haar naar het
hospitaal te brengen". "Dmgs", bromt de man, "goddamned
drugs". Onverschillige harteloze New Yorkers, zeggen we tegen
elkaar. We slepen de vrouw een café binnen. We geven haar
kofle. De man achter de toog bekijkt ons lichtjes geamuseerd. De
vrouw kijkt verdwaasd rond. "Ik wil de bus naar huis nemen",
zegf ze. Niets begrijpend brengen we haar voorzichtig terug naar
de bushalte. We wachten tot haar bus komt en gaan dan zelfook
maar naar huis.Vandaag kunnen we hartelijk lachen met onze
"goede daad van toen. "Drugs", zeg ik nu zelf tegen de
onwetende voorbijgangers die ik vertwijfeld zie staren naar half
sluimerende, net niet door de knieën zakkende junkies. "Heroïne",
(advertentie)
C A N D Y
FROM BELGIUM
Echte suikerbonen van Belgische
makelij! Verkrijgbaar in meer dan 50
verschillende kleuren voor doopgelegenheden,
trouwfeesten en ja,
waarom niet, voor de kerstdagen,
Nieuwjaar, Valentijn, Pasen enz.
Deluxe verpakkingen voor alle
gelegenheden zijn beschikbaar.
Wij versturen over heel Amerika.
leg ik hen uit en ik maak een gebaar van een injektie in mijn
arm. Ik zie aan hun blikken dat ze me niet geloven.
I Bel Emmy: 1 (704) 588-5445.
I
-
31 december 1980, Montague Streef: het harije van hef chique
Brooklyn Heights, waar de televisie-familie Cosby woont Ik heb
net mijn inkopen gedaan voor ons oudejaarssoupeerje in de
nieuwe flat waar we die morgen zijn ingetrokken. Op een
straathoek zit een kloek gebouwde man op een plastieken
bierkrat. Hij heeft felle, blauwe ogen, lang, dik, wit haar en een
wilde baard. "Net een Viking': denk ik. Zijn rechterhand is
geamputeerd Hij heeft een stukje handdoek rond de stomp
gedraaid. Hij is in lompen gekleed. In plaats van een broek heefl
hij een deken rond zijn blote benen gewikkeld Ook sokken draagt
hij niet. Hij zegt niets maar werpt de voorbijgangers woeste
blikken toe. Overmand door intens medelijden vergeet ik dat ik
haastig ben. "Excuse me... sir?" benader ik hem voorzichtig,
"Kan ik u wat kleren geven, misschien een broek, kousen?': "Ja,
natuurlijk!", zegf hij kortaj "OK, ik ga naar huis en kom
onmiddellijk terug", zeg ik wat geiittimideerd. "Blijf niet te lang
weg, al1 righf? Ik heb niet alle tijd van de wereldi".
Ik sprint naar huis. Ik gooi een broek, een paar sokken, een sjaal,
zeep en wat eten in een plastieken zak. Als ik hem de spullen
overhandig, gromt hij iets onverstaanbaars, zonder me aan te
kijken. Drie dagen later zie ik hem terug, op dezelfde plaats,
zonder broek. In de daaropvolgende jaren zie ik hem regelmatig
terug, altijd op dezelfde plaats en altijd zonder broek. Op een
morgen sla ik de New York Times open: er staat een foto van 'de
Viking' in! Hij is dood. De man bleek een kleurrijkefiguur in het
welvarende Brooklyn Heights. Met mijn bijnaam 'de Viking' was
ik er niet ver naast. Hii bleek van Noorse afiomst en was daar
behoorlijk frats op, zei het artikel. Bij eenedokter in de buurt
mocht hij regelmatig een bad nemen, bij een tandarts stond er
altijd een bed in de kelder voor hem klaar. De kleren die hii van
de voorbijgangers kreeg, en dat moeten er honderden geweest
zijn, verkocht hij aan een meedehandszaak in dezelfde buurt. Hij
was niet echt straatarm, aldus zijn vrienden, hij had gewoon geen
zin om in een huis te wonen. De trotse Viking was natuurlijk een
uitzondering. Toen ik hier pas woonde, schreef ik gepassioneerde
brieven naar huis over de schande van het daklozenprobleem in
New York. We wisten letterlijk niet aan wie we het eerst moesten
geven. Vandaag, dertien- kerstavonden later, zouden er
honderdduizend daklozen zijn in New York. Vier keer meer dan
in 1980. Dakloosheid is in heel het land uitgegroeid tot een ware
epidemie, zonder genezing in zicht. De verontwaardiging, hef
medelijden en de liefdadigheid waarmee velen in het begin van
de iaren '80 oo het daklozenorobleem reapeerden is inmiddels - . "
omgeslagen in diepe gevoelens van uifpuíting en hopeloosheid. In
sommiee steden die bekend stonden voor hun tolerantie, zoals
San cisco co, wordt nu zelfs een brutaal repressiebeleid gevoerd
tegenover de daklozen.
En toch, heel veel mensen geven nog: geld, eten en kleren. Je
moet Newyorkers maar eens een dagie observeren. Maar velen
selekteren nu. Die selektie was meestal geen bewuste beslissing
maar iets dat lan~zaam eroeide. Bii mezelf stel ik de neieine vast
niimand kan v&-bijlopen die hem doet denken aan~zijn overleden
broer, een gekgeworden Vietnam-veteraan. Een vriendin
vertelt dat ze wekelijks op dezelfde dag 5 dollar geeft aan de
eerste de beste dakloze die ze in Manhattan tegenkomt. "Ik
beschouw het als een soort daklozenbelasting die me toelaat om
gedurende de rest van de week zonder schuldgevoelens nee te
zeggen tegen de bedelaars", zegf ze.
-- Jacqueline Goossens
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARI 1995
Dinsdag 6 december vanaf 18.00 uur
Sinterklaas voor de volwassenen, op de Netherland Club. Cocktails, tapas en een bezoek van de heilige
zelve. 3 West 51 Street, New York, NY. (212) 265-6160.
Vrijdag 9 december
Kerstfeest van de Belgian American Chamber of Commerce. Info over plaats en tijd: (212) 967-9898.
Dinsdag 13 december 20.00 uur
Optreden van Rits Kamp, bariton, in samenwerking met de Oostenrijkse Ambassade. Austrian Embassy,
3524 International Court NW, Washington, DC. Reserveren: (202) 244-5300,t.3061/2.
Dinsdag 13 Vm zondag 18 december
Herdenking van het Ardennenoffensief 50 jaar geleden met officieel bezoek van Z.K.H. Prins Philippe van
België aan Washington, D.C. en St. Louis, MO.
Woensdag 14 december 20.00 uur
Concert door de Symfonie van het Belgische Gidsenregiment ter herdenking van het Ardennenoffensief.
Constitution Hali. 18 & D Streets, NW, Washington, D.C. Info: (202) 333-6900.
Donderdag 15 december Vm zondag 18 december
HetArdennenoffensief herdacht met concert (zie 14 dec.), inwijding gedenkteken,
optocht van veteranen en banket. St. Louis, MO. Reserveren: (202) 625-5846.
Zondag 18 december
St. Nicolaas. Chateau La Salie. Info bij NESO, San Jose, CA. (408) 264-1387.
Dinsdag 20 december
Het Ardennenoffensief herdacht door de stad Chicago. Info: James Balcer (312) 744-7582.
Maandag 26 Vm zondag 31 december 14.00 en 19.00 uur
Musical "TiDtoD Tommv Care-a-lot". van het Dutch Children's Theater. met ionEe acteurs in de leeftiid van
1 1 tot 20.6e obbrengsi ondersteunt het Amerikaanse Unicefproject voor daaoze kinderen. Nice T& Hall,
Lincoln Center. New York, NY. Voor kaartjes: (212) 875-5050.
Zaterdag 14 januari vanaf 19.00 uur
Het nieuwe jaar en de verjaardag van De Nieuwe Amsterdammer worden gevierd met een feestelijk feest.
Ukrainian Restaurant. Second Avenue en 9th Street, New York, NY. Inlichtingen bij De Nieuwe
Amsterdammer, (212) 764-2284.
KERSTMIS EN NIEUWJAAR
Maandag 12 december: Dutch Advent Service Zaterdag 31 december: Nieuwjaarsfeest van
van de Dutch International Society. Raybrook Dutch Club Avio, Anaheim, CA. Diner en mu-
Manor Chapel, organist Dirk Bakhuyzen. Grand ziek. Inlichtingen: (714) 774-2840.
Rapids, MI. Inlichtingen: (616) 455-1347. Zaterdag 31 december: New Year's Eve
Vrijdag 16 december: Kerstwijding van de Dance van de Dutch Henlage Club. 'Party
Netherlands Society of Northern California, favors' en ontbijt na middernacht inbegrepen.
Oakland. Inlichtingen: (408) 264-1387. German American Club, 4170 Lake Michigan,
Dinsdag 20 december, 18.00 uur. Kerstviering Grand Rapids, MI. Reserveren: (616)363-1472.
van de Nelherland Club of New York. Geniet Zaterdag7 januari: Nieuwjaarsreceptievan de
van de prachtige kerstversieringen onder het Nederlandse Vereniging, Cabin John, MO.
genot van een glas 'eggnog'. 3 West 51 Slreet, (301) 365-0673.
New York, NY. (212) 265-6160. Zaterdag 14 januari: Nieuwjaars- en verjaar-
Zondag 25 december: Kerstmis van Dulch dagsfeest van De Nieuwe Amsterdammer,
Club Avio, Anaheim, CA. Inlichtingen: (714) Ukrainian Restaurant, Second Avenue at 9th
774-2840. Streel, New York, NY. (212) 7642284.
8 DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUAR11995
WINTERAGEND ELGE EN NE
KERSTBIJEENKOMSTEN
Europese Kerstrnarkt in Brussel op de
Zavelplaats. Marktkramen van de
diverse landen met kerstlekkernijen.
jongleurs. goochelaars en muziekgroepen.
10, 11. 12 december.
Gouda bij kaarslicht. De kerstboom
wordt verlicht en de kaarsen aangestoken
op het marktplein gevolgd
door een concert in de St. Janskerk.
Dinsdag 13 december.
TENTOONSTELLINGEN
Tentoonstelling van het werk van
Man Ray, met ruim 300 foto's. 50
schilderijen, collages en tekeningen.
plus grafisch werk en divers documenten.
Ronny van de Velde. IJzerenooortkaai
3. Antweroen. Tot 18
december.
Le rnusée caché. Ruim 130 zelden
tentoonaesteide beeldhouwwerken
en schilderiien. Ooaesteid voiaens
thema en chronoioaisch van de-1 6e ~~- - ~ ~ ~ - ~ - ~ ~ ~-~~ tot de 20e eeuw. Museum voor de
moderne kunst, 1-2 Place Royale.
Brussel. Tot 18 december
"Art of Devotion" of "Prayer in Beautv':
Riiksmuseum in Amsterdam. Een
verzamel ng van pracnlige voorwerpen
georJ ~t voor ina vd,e edevorie
n EJropa van 1300- 1500 Schi1oer;jen.
miniaturen, ziivewerk en prenten.
Stadhouderskade 42.Tot 26 februari
1995
"Decorated paper'. Tentoonstelling
van versierd oaoier, aemarmerd,
aeverfd en brocaatoaoier. wat 0~ ~ ~ vanaf oe 17e ee-w gebr, ; scnJto aaen :n ooeken e i voor her
bedekken van dozen, kisten en meubeis.
Rijksmuseum, Stadhouderskade
42, Amsterdam. Tot 26 februari.
"The pleasures of Paulus Potter's
countryside". Tentoonstelling van het
werk van de schilder Paulus Potter
(1 625-1 654). die realistische dierofbeeidingen
schilderde en vooral bekend
is geworden door zijn Stier.
Mauritshuis, Den Haag. (31 70 346
9244). Tot 5 februari.
~ondriaan-tentoonstelling in her
Gemeenremlse,m te Den mag
R, m 160 sch deren en tekeningen
Stadhouderslaan 41. Van 18 December
tot 30 april.
Mondriaan's atelier. in het kader van
het Mondriaan-jaar wordt zijn Parijse
studio gereconstrueerd in de Beurs
van Beriage, Damrak 243, Amsterdam.
14 december tot 7 februari.
FILM
Internationaal Documentaire Filrnfestival
o.a. in De Balie. Alfa. Filmmuseum
en Paradiso in Amsterdam.
Organ sat e: .D F. Xle ne Gartmanpanrsoen
10. 1017 RR Amsreraam
(31 -20-627-3329). 7 TOT 15 aecemoer
BEURZENICONGRESSEN
HISWA, internationale waterrecreatiebeurs.
RAi, Europaplein 8. Amsterdam.
10 tot 18 december.
"New Netherland trom a bioam~hical
perspective", met ais sprekeis o.a.
Charies Gehring (New Netheriand
Project) en Nico Plomp (Centraai
Bureau'voor Geneaioaie). Rooseveii
Study Center in ~iddelburg. Info:
instituut voor Nederlandse Geschledenis,
P.O. Box 90755, 2509 LT Den
(Piet Mondriaan. 1872-1 944). - Haag (31-70-3814771). 13 januari.
Woensdaa 21 december 18.00 uur
De sc6jfster Hilda van Stockum is gastspreker op de Netherland Club, waar zij haar heruitgegeven boek
"A day on skates" zal signeren. 3 West 51 Street. New York. NY. (212) 265-6160.
Zaterdag 28 januari 12.00 uur
Jaarvergadering van de Friends of New Netherland, lunchvergadering en een lezing door de winnaar van
de Hendricks Manuscript Award, Martha Dickinson Shattuck. New York Genealogical and Biographical
Society, New York, NY. Inlichtingen bij: (914) 763-8898 (Peter Rose) of (518) 474-6067 Nancy Zeller).
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARI 1995 9
KRONIEK VAN DE
NEDERLANDSE IMMIGRATIE (13)
Eleonore Speckens en onze medewerker Coen Blaauw hebben
de meest saillante gebeurtenissen uit de geschiedenis van de
Nederlanders in Amerika eens op een rijtje gezet.
De komende maanden zullen wij dit werk in afleveringen
afdrukken.
ijdens de laatste tien jaar van de vorige eeuw werd het Midden-Westen getroffen door verschillende slechte oogsten, tenvijl
het land in de Nederlandse kolonies langzamerhand steeds schaarser werd. Naar aanleiding van de positieve berichten uit
de staat Washington besloten velen verder westwaarts te trekken. In de Yakima Vallei en rond Everett vestigden zich
Hollanders uit Iowa die zich toelegden op de tuinbouw. Ook Seattle trok veel Nederlanders. Lynden in het noordwesten
van de staat Washington was enige tijd de grootste Nederlandse kolonie aan de Amerikaanse westkust dankzij de
inspanningen van de heren Veleke, Oordt en Zijlstra. Zij bliezen het door de depressie van 1893 getroffen stadje opnieuw
leven in en vormden het om tot een landbouw-, veeteelt- en tuinbouwcentrum omvormden met Nederlanders uit het Midden-Westen,
Canada en van overzee.
Een andere westelijke staat waartoe een aantal Nederlanders zich aangetrokken voelden was Utah. Twee Nederlandse Mormonen
keerden als missionaris terug naar Nederland en vonden vooral veel bekeerlingen in Friesland, die zij aanspoorden naar Utah te emigreren.
Deze eerste twee missionarissen werden gevolgd door anderen zodat het aantal uit Nederland afkomstige Mormonen in Utah gestaag
toenam. In tegenstelling tot andere Nederlandse kolonies vestigden zij zich vooral in de steden, met name Sak Lake City en Ogden waar
zij hun Nederlandse identiteit nog enige tijd vasthielden zoals blijkt uit het verschijnen van een eigen krant "De Utah Nederlander".
Ofschoon Californië nu zeer populair is als vestigingsplaats, was dat voor 1900 niet het geval. Er waren slechts zeer weinig
Nederlanders bezweken voor de goudkoorts van 1849 en een vijftal groots opgezette landbouwprojecten hadden zich niet kunnen
handhaven. Ondanks voldoende beleggingen, voldoende Nederlandse immigranten en het uitstekende klimaat kwamen de kolonies
Rotterdam en Amsterdam in de San Joaquin VaUei nauwelijks van de grond. Dit was te wijten aan watergebrek, voor velen ondraaglijke
hitte, harde grond en het feit dat velen geen benul hadden van het boerenbedrijf. Eén van de emigranten was Henri Albert Van Coenen
Torchiana, telg uit een vooraanstaande Nederlandse familie die de redenen voor de mislukking als volgt samenvatte: "De verkeerde mensen
zijn naar het verkeerde land gebracht tegen de verkeerde prijzen".
Amerikanen van Nederlandse afkomst stichtten uiteindelijk een aantal typisch Nederlandse gemeenschappen in Californië
waaronder Chino, Artesia, Bellflower en Hynes in het zuidelijke deel van de staat. Een verslag uit 1927 verwijst naar Hynes als Klein
Nederland, waar men op straat even veel Nederlands als Engels kon horen. Deze Nederlanders legden zich toe op melkvee en toen er in
het Midden Westen in de jaren twintig weinig werk in het boerenbedrijf was, trokken veel Nederlandse boerenjongens naar Zuid-Californië
(advertentie) als koeiemelkers.
f In Colorado heeft men eveneens gepoogd om Nederlanders als kolonisten
b aan te trekken. Dit geschiedde door middel van de in 1892 te Utrecht eevestiede I Neederlandsch ~mërikaansche Land en Immigratie Maatschappij, dieUproheeÏde THE EUROPEAN land te verkopen in de San Luis Vallei nabij Alamosa (CO) voor het stichten van
SPECIALISTS de landbouwkolonie Utrecht, die werd aangeprezen als het "beloofde land". 1 Driehonderdviiftie Nederlanders bereikten eind 1892 Alamosa. maar slechts I weinigcri hlcv& h promoterï bleken proliteurs. die hrt I;ind niet huaten. het land
zcll'was niet vmchtb~nr 7onilrr kunsimatige irrigatie. Intussen !r 3rrn de Loliiriihten
opeengepnki in 4cchrr hchiii~inc wiir UI wel difterie en rode hond uitbrak. 'l'ocii
dertien kinderen aan ziekten bezweken, trokken velen verder of keerden naar
Nederland terug. Degenen die achterbleven stichtten de gemeenschap Rilland die
in 1920 slechts elf gezinnen telde. '
De zuideliike staten waren nooit ere in trek bii de Nederlandse immigrant * i- * nïar Amcnka. Uit !&:m niet alleen door onhekcndhcid mct her klinimt, zuidc?lijke
*cw;iswn mal.; kmzn. aardnoten enl., madr ook omd:it er geen andere Sedirland.;~ I I b ' I I I gemeenschappen waren en weinig bootverbindingen
10 DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994/JANUARI 1995
VERTALINGENITOLKEN
INSPREKEN VAN FILMS
DESKTOP PUBLISHING
TAALKUNDIG ADVIES
Voor nadere informatie:
Tel.: (212) 768-8409
Fax: (212) 869-7885 -
-
Toch bestond er wel bilangstelling voor het zuiden, vooral financieel.
Stations langs de spoorlijn van Kansas City naar Port Arthur in Texas kregen
namen als Amsterdam, Zwolle, De Ridder en Vandemoort omdat Nederlands
kapitaal en Nederlandse zakenlieden nauw bij de aanleg betrokken waren.
De meest serieuze poging om een Nederlandse kolonie te stichten vond
dan ook plaats nabij Port Arthur in 1896, waar het dorpje Nederland het centrum
van de rijstbouw moest worden. Binnen korte tijd telde de kolonie 600 mensen uit
andere Nederlandse kolonies en recent geamveerden uit Nederland. Maar in 1900
begon de neergang van de kolonie: onbekendheid met de rijstbouw, het klimaat en
problemen met irrigatie dwongen velen Nederland, Texas, te verlaten. AUeen de
naam doet nog dsnken aan die tijd. (wordt vervolgd)
..Envoor drie dagen eengratis
Kemwel auto huren!
Dankzij Delta Air Lines' lage wintertarieven
kunt u op een nog goedkopere
manier naar Amsterdam vliegen. Bovendien
kunt u nu bij aankomst nog meer
besparen: Kemwel biedt u voor drie
dagen een gratis huurauto aan, inclusief
BTW en een onbeperkt aantal kilometers
Indien uvan dit kostenbesparende
dubbelaanbod gebruik wilt maken, neem
dan zo snel mogelijk contact op met uw
reisagent of bel Delta op het tel.nr.:
1-800-241-4141. Daarna belt u Kemwel
op het tel.nr. 1-800-944-0442 voor het
reserveren van een gratis buuauto!
-YOU'LL L O V E T H E WAY WE FLY'
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARI 1995
11
Paul van Zummeren is onder meer de Belgische correspondent
voor een aantal radiostations in Nederlond.
Bij ons in België
Altijd wanneer ik rond de kersthgen de volkskalenders inkijk, dan
tref? mi; dat steeds weerkerend voorbeeld van tvuisch volksueloof " " " d.
waarbij wordt beweerd dat de dieren in de kerstnacht zouden
spreken. Daarover zijn ook spreuken gemaakt, zoals bijvoorbeeld:
IN DE KERSTNACHT SPREEKT ALLE VEE /EN OOK DE BIJEN
BROMMEN MEE.
Wanneer de dieren in de kerstnacht spreken, doen ze dat niei
liggend of zittend; van middernacht tot één uur in de ochtend,
zouden alle dieren in de stallen rechtstaan, het hoofd ~ericht naar
het oosten, naar Bethlehem dus. En een spreuk zegt dat dan weer zo:
OP KERSTNACHT VAN TWAALF TOT EEN / STAAN AL DE
BEESTEN OP DE BEEN.
De legende gaat zo: In de kersmacht klokslag middernacht staan
alle dieren dus recht, en de haan opent het gesprek, zeggend "Christus
natus est." Hij spreekt Latijn, maar wil daarmee zeggen
"Christus is geboren." De os, die natuurlijk ook in de stal staat,
wordt daarop nieuwsgierig en vraagt op zijn eigen, specifieke toon,
maar ook in het Latijn: "Ubi? Ubi?", "Waar?" De geit kent het
antwoord en zegt, niet in het Latijn, maar in onvervalst Nederlands:
"Bèèèèthlehèèèm." Waarop de ezel het gesprek afrondt, in het Latijn
alwee6 met de uitnodiging "Eamus. " "Laten we daar naartoe gaan. "
Aanvankelijk was, wat wij nu als kerstdag vieren, het joelfeest van
de oude Germanen, het feest van het licht, dat zij vierden wanneer
de kortste dag van het jaar voorbij was.
De christenen hebben dat feest gekerstend en het als basis
neneven van de zeboorte van Christus. En het is 70. dat kerstmis
& w w l g hét kerkelijke wrnterjkest is geworden: Inderdaad:
EEN MAAND VOOR EN EEN MAAND NA KERSTMIS / HEBBEN
WIJ DE WINTER GEWIS.
Mecstd liacjr h ~ t i w r kerstdag (11 Xevrorcn en dus :ei men:
ALS IIET KINDEKE IS GEHORkN / IJAN IIERIIEN DE RAI1t:N
HUN SMAAK VERLOREN.
Stel dat het met kerstmis nog steeds niet koud zou zijn geweest
Welnu. onze voorouders kenden de ervarinz dat in zulk reval. er van - .. .
een ~~-1itr dinier Xrrti vpruke meer 7011 np. e11 ze z~,qdwl /S HEI' OP KERSTMIS NOG NIET KOUD / IJAR' \'RAAGT DE
II'IN'l%'H NIET' V U L IIOUT
Wie wil weten wat voor weer we dit jaar nd kerstmis zullen
krijgen, moet doen als vroeger: Leg op kerstavond zout op tafel. Is
dat zout op kerstochtend vochtig, dan zal er een natte periode
volgen. Blofl dat zout droog, dan zal ook het weer droog blijven
maar het zal dan wel zeer koud worden.
LI? dan ook nOR ren .vprtwk vcn Klein I'cerka in icr1,arrd mrt
kcr~rniis: IK BEN Al. WEL IION/>ERD KEER NAAK />E Kt:RSTNACW'MIS
(;ElVEE.ST / ZEI KLEIN I'ECRKE / EN HIJ WAS />/IS
VEERTIG. -- Paul van Zurnrneren
(Uit het boek "Uit den grooten volkskalend~r" van Paul van Zummeren")
Minder kerk, meer bijbel (vervolg van blz. 6)
niet alleen de christelijke politici vielen over Wijers heen, maar zelfs
(PvdA) minister-uresident Kok en de VVD lieten weten dit aeen noed " "
idee te vinden.
Het lijkt erop, dat er een tegenbeweging aan het ontstaan is: de
kerken hoeven niet meer; maar mogen - en laten we de godsdienst
en het christelijk cultuurgoed alsjeblieft handhaven. De kerk was, en
het christendom is, immers zo nauw venveven met ons voelen en
denken en met de hele Nederlandse cultuu>; dat we daar niet zomaar
afscheid van willen nemen.
Dat alles manifesteert zich op verschillende manieren. Het nieuwe
paspoort zal een getekende geschiedenis van Nederland bevane~
waaruit - om onaangenaamheden aan de grenzen van streng Islamitische
staten te voorkomen - de kruisen van de kerktorens zijn
venuijderd. Ook niet-christenen betreurden dat.
De kale crematies van de jaren zeventig worden vervangen door
begrafenisplechtigheden met oude en nieuwe rituelen. Er worden
weer boeken over godsdienstige zaken aangeschaf. En zelfs in Het
(vroener rode) Parool in Amsterdam wordt weer ~ediscussieerd over
het geestelijk leven.
"
Tot verrassing van de aanvraners heeft de minister van volksnerorrdtreid
zondpr problemefi tor &mmin3 &nevrn i oor de opri van een rirkenfindr voor brhoudiinde pmtrstanren. dnt de kovtwi vati
abortus en euthannsie principieel niet verzekert. Het vorine íchristelijk-
rode) kabinet had eendergelijke aanvraag nog afgek&.
Zoals alle nieuwe ontwikkelingen heeft de tegenbeweging meer
dan één oorzaak. Oude Nederlandse waarden. door de Eurooese
eenwording wat uit het gezicht verdwenen, 'krijgen weer heer
aandacht. Ook door de toestroom van minranten uit andere culturen
wordt een herbezinning nodig geacht. Ën als reactie op de verzakelijking
van de maatschappij, de groeiende macht van het internationale
bedrijfsleven en het ufnemen van onderlinge solidariteit
vindt een verinnerlijking plaats.
Een journalist, ooit gedoopt, maar al een kwart eeuw onkerkelijk:
"Wij zijn voor het eerst de Bijbel gaan lezen. Ik of mijn zoon lees
elke dag na het avondeten een stukje voor - net zoals mijn vader en
mijn groofvader deden. Wij hadden daar allemaal behoefte aan."
Ver in de Bijbel is de familie nog niet, pas bij Genesis 19. "Je
merkt dat de cultuur van het Oude Testament een totaal andere is
dan de onze. Maar we hebben er wel heel wat uit overnenomen.
HOLLAND APPROACH
550 Mountain Avenue
Gillette, NJ 07933
I LOW WINTER AIRFARES T0 EUROPE I
Starting at $398.00 taxes
FOR MORE INFORMATION:
Tel: (800) 776-HOLL NO^ in NJ)
(908) 580-9200
Fax: (908) 580-1 161
BBS: (908) 647-2600 (s N I )
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARI 1995
Mijn idee (vervolg van de voorpagina)
Dan gaan we er voor zitten, sroppen bankbiljetten in de envelor>-
jes. We schrijven ook adressen van weer een andere lijst voorde
kerstkaarten. De vrienden van tante Lettie zitten nog altijd in de
verstrooiina als aandenken aan de tweede wereldoorloa.~r raat
een kaart naar Tokio, naar een klein gat ergens bijyalencia,
naar Maricao in het noorden van Porto Rico, naar Caiio, naar
een kibboets in Isroël, naar Portugal en nog heel wat kaarten
naar Holland, hoewel, en dat zijn verdrietige momenten, ze een
streep moet trekken door enkele namen op de lijst. "Die is er ook
al niet meer': zegt ze dan, of, "dat was verleden jaar al niks
meer''. Tante Lettie krijgt nogal es van die grijs omrande kaarten
in de bus.
We zullen ons met alweer een andere lijst ook in het kerstgewoel
moeten storten. iets wat ik voor geen prijs voor mezelf zou doen
'11s ik nu en dan maar even kan zitten", zegt ze. "En we gaan
vroeg beginnen".
In dit laatste jaar zijn er veranderingen te over in de "kersttoestanden"
van tante Lettie. Ze heej? mensen verloren maar er
zijn ook mensen bij gekomen. Er zijn ook meningsverschillen
peweest en met sommipe vrienden is er een afsoraak dot 7e zich d . . .
nu te oud vinden voorcadeaus. Maar de problemen zijn overweldiaend:
"als ik de kinderen van nichr Cora een check stuur.
moetik de tieners van die nieuwe vrouw van Steven ook een
check sturen. Waarom die man een vrouw met drie kinderen
tromut, gaat mijn verstand te boven. Hij heefr er ze-f al wee':
Bij tante Lettie komt het er allemaal uitrollen. Wat wij alleen
maar denken, vereist bij haar uitspraak en antwoord. Ze slaat
met de vlakke hand op de New York Times. "Moet je dit zien. Zes
(adve
families dakloos door brand en pal ernaast deze advertentie voor
een broche van dertig duizend drie honderd en vijf en twintig
dollar. Wat denken ze daarbij?" vraagt ze en kijkt me aan alsof
ik verantwoordelijk ben voor de zinloze excessen. Ineens verandert
tante Leftie in een miljonair in een dure fauteuil. Hij leest de
krant. "Dat zal een mooi fikkie geweest zijn. Moet maar weer
eens waf checkjes laten sturen naar het Rode Kruis en zo. O, kijk
es wat een aardig dingseltje bij Cartier. Dat koop tk voor Ma$.
De denkbeeldige miljonair grijpt meteen naar de denkbeeldige
telefoon. "Carrier. .... ? This is Mr. Jones. That oin on oare 16 of
the~Tirnes of today. reserve thatforme, wil1 p;? .'fy& have w;
of them, 1'11 take them bath".
Tante Lettie verwacht helemaal niet dat ik lach. Ze is doodernstie ~ - - ~ ~ -~~
en woest kwaad.
"Maar dat is toch altijd zo geweest'', begin ik voorzichtig.
"Dat kan wezen, maar ze timmerden er niet zo mee aan de weg.
En ik weet niet of de ellende zo verspreid en zo erg was als
teaenwoordia'! Moet ik haar nu bewiizen dat het allemaal altiid "G erg" is? Dat het alleen maar niet onmiddellijk in de
huiskamer te zien was? Maar dat weet ze zelf toch. Iemand zoals
gezien? Ik weet genoeg van haar leven en ze heefr genoeg verteld
om daanian overtuigd te zijn. Uit zelfbehoud heej? ze er indertijd
een streep onder gezet. Ze doet net of ze het allemaal vergeten is.
En als we dat zelf nu al niet doen, zullen we het uiteindelok niet
allemaal moeten leren? Ook uit zelfoehoud?
"Ik denk dat ik dit jaar toch maar weer een piepklein kerstboompje
koop': zegt ze, "voor als er kinderen komen': -- Deedejee
to cal1 for our latest catalog!
ALL THINGS DUTCH = ALL THINGS DELICIOUS
Cheese Candies Chocolates Cookies
Stationery Books Music & Much More
1-800879-3882
FAX: 617-340-9595
Al1 Things Dutch
P.O. Box 419
Accord, MA 02018-0419
DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARI 1995 13
CLUBS (vervolg)
In deze aflevering publiceert De Nieuwe Amsterdammer
de wijzigingen en aanvullingen op de in de voorgaande
nummers gepubliceerde lijst van Nederlandse, Belgische
en Surinaamse/Antilliaanse clubs in de Verenigde
Staten.
ADRESWIJZIGINGEN:
Belgian C!ub of Northern California
P.O. Box 51907
Palo Alto, CA 94303
(41 5) 493-31 05 ~ ~ - -
ihe Belgion Ladies Club (NLIF)
281 1 Hartzell
Evanston. IL 60201
(708) 475-8042
Dutch Drama Group
11436 Aclare street
Artesia. CA 90701
(310) 865-8681
Dutch Knickerbocker Society of CF
9346 Harding
Evanston, IL 60203
East Bay Holland Club
3950 Monterev Boulevard
iicago
San Leandro, CA 94578
(415) 357-7987
~ollánd America Club of the Pacific Northwest
3405 SW Charlestown
Holland Club of Tampa Bay Area
9809 Cornpass Point Way
Tampa. FL 33615
(81 3) 855-7850
Holland Hawaii Club
410 Atkinson Drive
Honolulu. Hl 96815
(808) 955-481 1
Holland Soccer Club
7310 Adams Street
Paramount, CA 92703
(3 10) 360-9070
~ollándse Koffieclub
Voor mensen in Princeton. NJ en omgeving
Inlichtingen: Corry Williams
(609) 683-0488
Nederlandse Business Group (NEG)
10 Willow Circle
Medfield, MA 02052
Netherlands Society of Northern California
(Foci is) v ----
1651 ~&irorchard Avenue
San Jose, CA 951 25
(408) 264-1 387
De laatste aanvullingen verschijnen in het volgende
nummer. De volledige lijst is op aanvraag verkrijgbaar.
(advertentie)
Discover Holland in the Heart of Manhattan at the Chocolada
(125 Second Ave. New York, NY 212.533.2133) for the best of both worlds;
Fabian's Freshly Baked Dutch Specialties and the Finest Dutch Imporcs!
We believe you wil1 taste the differente.
14 DE NIEUWE AMSTERDAMMER DECEMBER 1994lJANUARI 1995
DE GOUDEN GIDS
Een lijst met telefoonnummers om bij de hand te houden.
(Tarieven voor vermelding in de Gouden Gids op aanvraag)
ADVOCATEN . Lisa J. Kristal, Att at Law
IMMIGRATIEISCH~IDINGEN
57 Second Avenue, Ste. 33
New York, NY 10003
212) 677-3950 6 RcHITEcTEN . Michiel A. Boender, AIA
P.O. Box 4750
Greenwich, CT 06830
914 234-7823 6 R 4 SENISPECIALISTEN
(Nederlands sprekend) . Jacoous B~doing. MD. FACS
S~ecia! SI spataders. aambeien
. Ton van der He den
Technica1 ~onsul&mts International
Advies en uitvoerina bii
technische problemën '
908 475-1357
908 453-2604 (fax) 6 O 3 TURE
. Johanna's Boetiek
Johanna van der Heyden
Ontwerpen, restaureren van
moderne en antieke kleding r? 63-31 1 l r d
908 453-2604 fax
VSOTHERAP U EN . F. Abbink MS, PT & R. Klap PT
F siotherapeuten
2Y60 Matthews Avenue, Suite 2s
Rrnnu NV ln4fi3
. Erica Ber mans
Makelaar &roerend Goed
Brotherhood & Highley
161 Elm Street
New Canaan, CT 06840
(203) 966-3507
.' Simon Pilkes
Towne Pro erties
37 West 6Pth Street, 2nd floor
New York, NY 10023
Tel (21 2 877 271 1
Fax (21 2) 595-281 3
~ ~ 914) 763-9439 b S Y C H O L O G E N I -
PSYCHOTHERAPEUTEN . Dr. Miriam Donn
Kinderpsychologe (NY lic. psych)
Evaluaties-consulten-behandelin
Mid-&estchester
(91 4) 769-4628
. Sophia J. Wien-Kim, Drs. M.A.
Consultatie en Psychotherapie
Individueel en Cou les
145 Central Park $est, Suite 1A
New York, NY 10023
212 721-6660
LI El 2 AGENTEN . Marina Braun
Nederland en verder
ADammertjes
Een ADmmerrje van max. 30 woorden: $20.00 voor
eenmalige plaatsing; tweemaal voor $35.00.
GEZOCHT: k zoek Dolf Redeker, die ergens in de
VS moet wonen. Bel De Nieuwe Amsterdammer
voor nadere inlichtingen. (212) 764-2284.
NEDERLANDSE LES voor volw. en kinderen.
Cursussen en privé-lessen. Geschikt voor persooniijke
en zakelijke interesse. Nieuwe cursussen
beginnen in januari. Inlichtingen bij "Dutch
in America". (212) 764-2284.
LANGUAGE WORKS. Vertalingen van en naar
Duits, Engels en Nederlands. Inlichtingen en
tarieven: John R. van Son. 216 W. 31st Street,
Vancouver. WA98660-2232. Tel. (206) 695-6863.
(BB)
AU-PAIR (man of vrouw) voor dame op leeftqd. in
Southem Californië, jan/feh/maart, in bezit van
rijbewijs. Bel (2121 737-8494.
TE KOOP: COMPUTER, Commodore 64, met
printer en software. Beste bod. Interesse? Laat
een boodschap achter op (212) 740-1732.
NIEUWE VLIEGROUTE: Amsterdam-New York-
Paramaribo. Elke woensdag aankomst in Paramaribo,
elke donderdag vertrek. Bel voor assistentie
en info Indra Gierdharie, (718) 358-3762.
DE NIEUWE AMSTERDAMMER
Ik neem een abonnement! Ik wil de volgende 10 nummers ontvangen
en sluit daarvoor een cheque in voor $30.00, (internationale
postwissel van $35.00 buiten Noord-Amerika) t e n name van "De
Nieuwe Amsterdammer", 54 West 39th Street, New York, NY 10018.
Naam: NL- B - USA
Firma: Beroep:
Adres: Apt.:
Plaats: Staat: Postcode:
Tel: W, l0
(advertentie)
A TaGe r': Holland
O Kaas & CO.,I~~' 653 Nederlandse delicatessen
Kaas . Haring . Kroketten en Bitterballen . Drop . Speculaas . Stroopwafels enz. enz.
Indonesische specialiteiten
Ketjap . Kroepoek . Sambal . Specerijen . Conimex en Koningsvogel
Souvenirs en huishoudelijke artikelen
Dclfts blauw . Theedoeken . Washandjcs
ALLES VOOR SINTERKLAAS EN KERST
Chocoladeletters - marsepein - banketstaven en -letters - gevulde speculaas - kruidnoten -
pepernoten enz. enz.
VRAAG ONZE SPECIALE KERSTCATALOGUS AAN:
83 Washington Street, South Nonvalk, CT 06854
Tel (203) 838-6161
Maandag f/m zaterdag 11.00 - 17.00 uur
Pe Pbnfae &ne.Eerb-mr
)%\ELSI mEx 54 WEST 39TH STREET
SUITE 1102
NEW YORK, NY 10018
(21 2) 764-2284
I
TIJDELIJKE ADRESlVrJZIGTNG
CONSULAAT - GENERAAL DER NEDERLANDEN
NEW YORK
In verband met renovatiewerkzaamheden zal het Nederlands Consulaat-Generaal
in New York tijdelijk elders gehuisvest worden.
Het exacte tijdstip van deze tijdelijke verhuizing is door omstandigheden
waarop geen invloed kan worden uitgeoefend helaas nog niet bekend, doch
gerekend wordt op de periode vanaf eind januari 1995 tot half mei van dat
jaar.
Het tijdelijk adres zal zijn:
711 '1-d Avenue, 9tn Boor
New York, N.Y. 10017
De openingstijden, telefoonnummers en fa.mummer blijven ongewijzigd,
te weten:
Kantooruren : Maandag tot en met vrijdag van 09.00 am tot 05.30 pm
(voor het aanvragen van visa, paspoorten e.d.: 09.30 am tot 01 .OO pm)
Telefoonnummer: (212) 246-1429
Faxnummer : (212)333-3603
Het Consulaat-Generaal hoopt half mei terug te verhuizen naar het vertrouwde
adres:
1 Rockefeller Plaza, 11th floor
New York, N.Y. 10020
NB: Overmg U alvorens her ~onsulaat-Generd te hezoeken telefonisch van het juiste adres.
Z.O.Z.
N E D E R L A N D E R S C H A P
Al eerder , laatstelijk in het novembernummer van de Nieuwe Amsterdammer, werd
gerapporteerd over de komende wijzigingen in de Nederlandse nationaliteitswetgeving.
Het feit dat de nieuwe wijzigingen op de Wet niet van kracht worden op 1 januari 1995, kan
tot gevolg hebben dat na 1 januari 1995 vertragingen ontstaan bij de aanvragen van nieuwe
paspoorten van thans nog bipatride Nederlanders ,(niet wonende in Nederland, Nederlandse
Antillen resp. Amba,) die alsdan (tijdelijk) het Nederlanderschap hebben verloren.
ADVIES
Nederlanders met nog een andere nationaliteit, woonachtig in het land waar zij geboren zijn
en waarvan zij die andere nationaliteit bezitten , die THANS over een ongeldig Nederlands
paspoort beschikken of van wie het paspoort nog voor 1 januari 1995 verloopt wordt
dringend geadviseerd contact op te nemen met het Nederlands Consulaat (Generaal) in het
ressort waar zij woonachtig zijn om na te gaan of het voor hen gewenst is nog dit jaar over
een nieuw Nederlands paspoort te beschikken.
Indien deze categorie Nederlanders NA 1 januari 1995 hun paspoort aanbiedt voor
vervanging, zoiang de Wetswijziging nog niet van kracht is, kan het voorkomen dat een
(langdurige) procedure van een nationaliteitsonderzoek dient plaats te vinden, omdat in eerste
instantie moet worden vastgesteld dat men het Nederlanderschap heeft verloren. Het kan dus
voorkomen dat moet worden geconcludeerd dat men al dan niet tijdelijk, NIET over een
Nederlands paspoort kan beschikken, terwijl men daar wel op gerekend heeft, omdat men
gewend is met het Nederlandse paspoort te reizen, ook al heeft men bijvoorbeeld WEL de
nationaliteit van het vreemde land maar geen paspoort !
N I E U W M O D E L N E D E R L A N D S E P A S P O O R T E N
Met ingang van 1 januari 1995 zullen de nieuwe modellen Nederlandse paspoorten worden
geintroduceerd. De paspoorten zullen beter beveiligd zijn tegen misbmik en fraude, terwijl
de binnenpagina's de geschiedenis van Nederland weergeven in zowel woord als beeld.
Vanaf de introductie van dit model paspoort kunnen naar keuze zwartlwit - of kleurenfoto's
worden gebruikt. De buitenzijde heeft dezelfde bordeaux-violet kleur als het model van 1989.
In plaats van Europese Gemeenschap is aan de buitenzijde de opdmk veranderd in Europese
Unie, met daarbij de tekst Koninkrijk der Nederlanden en Paspoort in goudfoliedruk.
Het paspoort model 1995 wordt normaliter geldig gemaakt voor vijf jaar.
De (zeer)donkerblauwe modellen alsmede de bordeaux-violet exemplaren afgegeven vanaf
1989 blijven geldig tot de in het document vermelde einddatum. (Z.O.Z.)