De Nieuwe Amsterdammer 1994, number 1

Jaargang IV. nummer 1 februari 1994

GELD VAN HIER NAAR DAAR

De wereld lijkt vaak steeds worden en voor wie het bestemd kleiner te worden. CNN is overal is. gaat naar onze centrale comte ontvangen, binnen een paar puter en binnen enkele minuten uur kun je vanuit Amerika naar kan dat geld in 67 landen uit- Europa vliegen en via de fax betaald worden in plaatselijke steken brieven in enkele valuta." Het grote voordeel van seconden de oceaan over. dit systeem is. dat Western In de financiële wereld zijn de Union overal gevestigd is. er zijn grenzen vrijwel verdwenen. Voor loketten in Amerikaanse superbeursmakelaars is het kopen en markten. maar ook in 67 landen verkopen van internationale waaronder 70 kantoren in Nederaandelen gemeengoed geworden. land (onder meer bij de Grensbanken schuiven dagelijks miljoenen doliars. marken. yen. guldens en franken rond de aardbol.

Maar wie als particulier een paar honderd. of een paar duizend, doilar naar de andere kant van de wereld wil sturen stuit nog altijd op problemen en maakt no altijd hoge kosten. 2 Hetvolgen e overzicht van de mogelijkheden om geld over te maken tussen Amerika, Nederland en België is gebaseerd op een - onwetenschappelijk - onderzoek van De Nieuwe Amsterdammer. gecombineerd met jarenlange ervaring in het overbrengen naar de VS van geld verdiend met werken voor Europese bazen. Een van de snelste m i e r om geld vanuit de VS naar Europa te sturen, of vanuit Europa naar Amerika. is Western Union gebruiken. Bij ieder Western Union loket kun je vragen om een internationale betaalopdracht. zegt PaulVornle. president van Western Union Financial Services. "De informatie over hoeveel geld overgemaakt moet wisselkantoren op de stations) en 23 kantoren in België. Die loketten zijn vaak ook buiten de normale bankuren open. soms zelfs 24 uur per dag.

De service is niet goedkoop. de minimum kosten bedragen $15. het overmaken van $200 kost $22. en voor het versturen van $1.000 moet men $50 betalen. Maar die kosten zijnvoorrekeningvan de verzender, de ontvanger kxijgt zijn of baar geld. na le 'timatie, zonder aftrek uitbetaald. Lerican Express heeft een soortgelijke service. maar die is wat duurder, van $30 voor het verzenden van $200 tot $350 voor $10.000. Wie een American Express kaart heeft, kanvia de klantendienst van het bedrijf goedkoper geld overbrengen. De Europese PTT en de US Postal Service bieden de mogelijkheid om via internationale postwissels geld over te brengen. Maar die methoden zijn aan grenzen gebonden (de Nederlandse PTT beeft bijvoorbeeld een maximum van fl. 500 per postwissel).

Een bijkomend probleem is verder. dat een p o s t w i s s e l e e r s t d e oceaan moet oversteken voordat het geld beschikbaar is en we weten ailemaal dat de post maar al te vaak aan de trage kant is. Diensten als Western Union. American Express en de Post zijn daarom meer voor incidenteel gebruik. vooral in noodgevallen. Wie regelmatiger geld vanuit de VS naar Europa wil overbrengen en omgekeerd, kan beter via een bank werken. De eenvoudigste methode daarvoor lijkt om een kantoor in Amerika te gebruiken van een grote Europese bank zoals de ABN-AMRO Bank of de Rabobank voor Nederland en de Kredietbank of de Generale Bank voor België. Maar dat is een misvatting. Deze banken houden zich in de VS namelijk niet bezig met bankzaken voor particulieren. zij richten zich op bedrijven. Een enkele maal wil men wel eens helpen. Een woordvoerder van de Kredietbank verklaarde bijvoorbeeld, dat een checkuitgeschreven in België. maar getrokken op het kantoor in New York wel verzilverd zal worden, maar de bank doet dat niet van harte. In nijpende noodgevallen maken deze banken soms een uitzondering, maar daar kan men niet op rekenen. Het werken met een gewone 'checking account' bij een Amerikaanse bank voor het overmaken van geld naar Europa is het eenvoudigste. Men kan bijvoorbeeld gewoon een Amerikaanse check naar Europa te sturen en die dan ter plaatse te laten storten op een gewone bank- ofgirorekening. Banken in België en Nederland zijn erg internationaal ingesteld en zij kijken niet vreemd op van een check uit de VS in dollars. Voor het verwerken van een dergelijk waardepapier worden natuurlijk wel kosten in rekening gebracht. variërend van fl. 15 tot fl. 50. Overboeken vanuit België of Nederland naar Amerika is redelijk eenvoudig. Europeanen moeten er even om denken. dat zij niet aiieen de naam. adres en rekeningnummer van de begunstigde moeten opgeven maar ook de naam en het adres van de bank van bestemming. Plus het zogenoemde ABA (American Banking Association) nummer, een serie cijfers op Amerikaanse checks die staat vóór het rekeningnummer. "Dat kan gewoon op een papiertje. of u komt even langs," zei iemand van de ABN-AMRO Bank in Hilversum tegen onze correspondent Siard Dwarshuis. Elders gaat dat al even makkelijk. "Wij vullen aan de balie wel even een A-formulier in (vereist door de Nederlandse Bank voor internationale betaiingen)," meldde de Rabobank Naarden-Bussum. De Postbank (de oude Postgiro) maakt het zijn klanten nog makkelijker, streep het f teken op de betaalkaart door, vervang het door een $ teken en vul de rest in.

Een overboeking naar de VS kost f l5 tot maximaal f350, afhankelijk van het bedrag. Aan Amerikaanse zijde berekenen banken ook kosten. die kunnen variëren van $7.50 voor het eenvoudig ontvangen van enkele honderden dollars, tot $40 of $50 voor het omrekenen van franken of guldens. Om de transactie in de VS zo goedkoop mogelijk te houden is het daarom aan te raden om aan de Europese bank te vragen dat omrekenwerk te doen. Meer dan één bank in Europa noemt de mogelijkheid om geld niet over te boeken. maar een bankcheque te laten maken, in dollars en die per post, of Federal Express. op te sturen. Dat kost f15 tot jzo.

Wie bankrekeningen heeft aan beide kanten van de oceaan heeft een aantal andere methoden om met geld te schuiven. Een VISA of Mastercard kan overal in de wereld gebruikt worden om tegen een relatief kleine vergoeding contanten op te nemen. Citibank heeft de meest flexibele mogelijkheid voor het internationaal gebruiken van een bankrekening. De houder van een Citicard kan bij iedere geldautomaat van Citibank ter wereld contanten opnemen van zijn of haar rekening. In Nederland is slechts één kantoor, in Amsterdam. maar in België zijn een groot aantal Citibanken gevestigd.

BEHOUD BELGISCHE NATIONALITEIT

Nieuwe bepaüngeu over het behoud van de Belgische nationaliteit treden op 1 januari 1995 in werking. Hierin wordt bepaald dat een in het buitenland geboren Belg die daar ononderbroken zijn hoofdverblijfplaats had in bepaalde gevallen de Belgische nationaliteit kan verliezen.

Het staatsburgerschap gaat verloren voor mensen die: in het buitenland zijn geboren na 1 januari 1967 én onafgebroken in het buitenland hebben gewoond én niet in dienst zijn van de regering of een Belgische Brma én ook een andere nationaliteit bezitten of er een verkrijgen door het verlies van de Belgische. Echter: een Belg die geen andere nationaliteit bezit kan niet vaderlandsloos worden door toepassing van dit wetsartikel. Als het bovenstaande op u van toepassing is. moet u een "behoudsverklaring" afleggen. U dient dan in de tweede helft van 1994 kontakt opnemen met de Belgische diplomatieke of consulaire post in wiens ambtsgebied u woont. Deze post zal met u een afspraak maken om de verklaring af te leggen. U moet daarbij de volgende stukken meenemen: een afschrifí van uw geboorteakte (vertaald in het Nederlands, Frans of Duits) én een bewijs van domicilie (afgegeven door de plaatselijke overheid waar u woont1 én een verblijfsvergunning afgegeven door de plaatselijke overheid. De verklaring moet afgelegd worden vóór uw 28e verjaardag. Op het ogenblik dat u de verklaring allegt begint een termijn van 10 jaar. Op bet einde van deze termijn dient u een nieuwe verklaring af te leggen (tenzij ondertussen één van de voorwaarden wegvait. u heeft bijvoorbeeld een tijdje in België gewoond). Als u twijfelt of u wel of niet de verklaring moet afleggen, kunt u het beste kontakt opnemen met een Belgische diplomatieke post.

De termijn van 1 januari 1995 is een vervaldatum: als de Belgische nationaliteit is verloren door het niet alleggen van de behoudsveklaring, kan die alleen worden herkregen door een "herkrijgingsverkldng" via Ook indien u niet twee nationaliteiten bezit kunt u toch het beste een verklaring afleggen. Het is slechts een formaliteit die geen biezondere kosten met zich meebrengt en zodoende worden alle mogelijke toekomstige discussies vermeden.

(Overgenomen uit: 'Wamingen in de Wereld")
1 COLQFON:
UI ever Eleonore A. Speckens
Reyacti;: Bern Groeneveld. Hanny Veenendaal
Medewerkers: Coen Blaauw. Slard Dwarshuls. JoukJe Jepsen.
Andrée Rosen-Jacobson. H.P. Salomon,
Luk Verdegem, Blanca Zekveld. Paul van
Zummeren
Adres: 54 West 39th Street, Sulte 1102
NewYork. NY 10018
Tel: I2121 764-2284
Fax: I2121 764-2284
Advertentletarieven op aanvraag. @ De Nieuwe Amsterdammer Is gedrukt op krh&oppapler.

NEDERLANDERSCHAP

De vorig jaar ingediende voorstellen tot verandering van de Wet op het Nederlanderschap hebben zoveel kritiek opgeleverd. dat de minister van justitie een nieuw plan beeft ingediend. Als de Tweede Kamer dit plan ongewijzigd aanneemt, zal het makkelijker worden voor mensen met een dubbele nationaliteit om hun Nederlanderschap te behouden.

Wat blijft is dat wie door geboorte de Nederlandse nationaliteit heeft gekregen naast een andere nationaliteit (bijvoorbeeld een in Amerika geboren kind waarvan één van de ouders Nederlander is) iedere tien jaar stappen moet ondernemen om het Nederlanderschap te behouden.

Die periode van tien jaar begint telkens opnieuw te tellen als de betrokkene tenminste één jaar woont in het Koninkrijk (dus op dit ogenblik ook in de Nederlandse Antillen) of in één van de lidstaten van de Europese Gemeenschap. Nieuw is echter. dat de periode van tien jaar óók ingaat als de betrokkene een Nederlands reisdocument of een verklaring van Nederlanderschap verkrijgt. Een verblijf in Nederland of de EG is daarvoor niet nodig. Wie in Amerika blijft wonen en zorgt altijd een geldig Nederlands paspoort te hebben, is dus gedekt. Er wordt in Den Haag hard gewerkt aan de invoering van deze nieuwe regeling. Maar als dat niet zal lukken voor 1 januari 1995. dan zal een overgangsregeling getroffen worden voor mensen die volgens de oude regels op die datum hun Nederlanderschap zouden verliezen. De nieuwe wet wordt in dat geval met terugwerkende kracht ingevoerd.

Deze nieuwe bepalingen gelden alleen voor mensen die bij hun geboorte twee nationaliteiten hebben gekregen. Nederlanders dievrijwillig Amerikaan worden verliezen nog altijd hun Nederlanderschap. Voor hen wordt gewerkt aan een regeling waardoor zij desgevraagd als een soort "spijtoptanten" weer Nederlander zullen kunnen worden. Maar voorlopig is een dubbele nationaliteit voor geboren en getogen Nederlanders niet mogelijk.

Verdere inlichtingen zijn te verkrijgen bij de Nederlandse consulaten in New York, Washington DC (onderdeel van de Nederlandse ambassade), Los Angeles, Houston en Chicago.

VERKIEZINGEN

Nederlanders die mee willen doen met de komende verkiezingen moeten zich als kiezer laten inschrijven door middel van een formulier, te verkrijgen bij het consulaat waaronder u ressorteert. Als u niet weet waar uw consulaat gevestigd is. kan de ambassade in Washington DC (tel. (202) 244-5300) u de weg wijzen. Registratie voor de Tweede Kamer verkiezingen moet gebeuren vóór 2 maart 1994, voor de Europese verkiezingen vóór 7 april 1994. Zie nummer 111, 10 van "De Nieuwe Amsterdammer" voor nadere informatie.

ONNO RUDING, VAN BEROEP BANKIER

Dr. H. Onno Ruding 3s in Nederlandse kringen voornamelijk bekend ais politicus. ais voormalig minister van ñnanciën (1982 - 1989). Zijn "echte" leven is echter dat van een econoom en bankier. Na zijn studie economie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. afgesloten met een doctorsgraad [cum laude) in 1969, begon Ruding zijn loopbaan op het ministerie van ñnancien. gevolgd door posities in Amsterdam bij de AMRO Bank (1971 - 1976). een paar jaar bij het Internationaal Monetair Fonds in Washington (1977 - 1980). weer terug bij de AMRO Bank en sinds 1990 bij Citibank in New York. "Ik mis de politiek niet." zegt hij nu, "daar heb ik lang genoeg in gezeten. Kijk. ik zou bet misschien missen als ik na een paar jaar was vertrokken, maar dit was lang genoeg."

Ruding is bij Citibank vice chairman en als lid van het Management Committee verantwoordelijk voor de zakelijke en beleggingsactiviteiten van de bank in Noord-Amerika, Europa en Japan. Dat betekent dat Dr. Ruding veel reist. "Ik ben iedere maand een week in Europa, dat is ongeveer het maximum wat je kunt doen qua tijd. Ik doe iedere keer een paar landen aan, waar ik grote klanten bezoek. meestal Engeland. Londen. want daar zit ons hoofdkwartier voor Europa. Daarnaast kom ik tegenwoordig ook veel in Duitsland en Frankrijk." Hij vindt tijdens zijn reizen altijd wel even gelegenheid om Nederland aan te doen. ~ n E i i G ~ a wordt er naar de VS opgekeken tegenwoordig. zo heeft hii genierkt. Met de Amerikaanse economie gaat het gÖed, terwijl er in Europa echt een recessie heerst. De verschillen in de arbeidsmarkt en de manier waarop Europese en Amerikaanse bedrijven geleid worden zijn een andere belangrijke reden waardoor de Amerikaanse economie makkelijker op de been is te helpen, vindt Ruding

"Het is in Amerika makkelijker om een bedrijf te reorganiseren dan in Europa. omdat je mensen makkelijker kunt ontslaan. Er zijn natuurlijk grenzen aan wat je kunt doen aan de menselijke kant. Maar bedenk wel: als je geen maatregelen neemt, wordt het erger voor de mensen, dan zijn ze aiiemaal werkeloos. dat heb je in Europa gezien. Het is beter om tijdig maatregelen te nemen en de werkgelegenheid te beschermen. Daarnaast is er ook een andere factor: mensen die in de VS werkeloos worden, komen weer veel sneller aan de slag. Ten eerste is wie werkeloos wordt veel eerder bereid om bijvoorbeeld van New York naar Californië te verhuizen. Ten tweede: men zal wat meer zijn best doen. want de uitkering in Amerika stopt sneller. En ten derde is men veel meer geneigd om iets in een heel andere bedrijfstak te beginnen. Van de mensen die bij Citibank ontslagen zijn bijvoorbeeld. is meer dan 50% binnen zes maanden weer aan de slag gekomen. Vaak op heel andere plaatsen, in heel andere functies. Die grote flexibiliteit vind ik wel goed."

In Europa ziin sommige sociale voorzieningen te ver doorge&hoÍcn. vindt ~uding. Er moet nat

Geen carrièrevrouwen

Hoewel het aantal Nederlandse wouwen met betaalde banen scherp is gestegen. zijn er maar weinigen met een echte carrière. in 1975 werkte 31% van de vrouwen tussen 15 en 65. en in 1990. toen vrouwen 53% van de werkende bevolklng in Nederland vormden. was twee derde in deeltijdbetrekkingen werkzaam. Dit is deels het gevolg van een regeringsbeleid waarbij de getrouwde man belastingvoordelen geniet als zijn vrouw thuis blijft en het voor wouwen ook anderszins aantrekkelijk is niet aan het arbeidsproces deel te nemen. (The Wal1 Streel Journal)

Misdadigerskamp

De Nederlandse regering wil de snel stijgende jeugdmisdaad gaan bestrijden door jeugdige criminelen naar een werkkamp te sturen in Veenhuizen. De eerste groep van tien jongens, allen tussen de 18 en 23 jaar. is al met de drie maanden durende "kuur" begonnen. Aileen jongens die tot tussen zes maanden en twee jaar gevangenisstraf veroordeeld zijn. kunnen vrijwillig aan dit programma deelnemen. (fl)

Vlaams tekort

Voor het jaar 1993 kwam de Vlaamse regering 32.9 miljard frank tekort (op kasbasis). Het tekort was oorspronkeiijk op 46,9 miljard begroot. Ook de schulden van de Vlaamse overheid lieeen een heel eind onder wat volgens alle normen mag. in 1993 ontvine de Vlaamse overheid 450miljard &nk, 7.7% meer dan in 1992. De uitgaven beliepen 483 mfliard frank, 8,5% meer dan het iaar daarvoor. (Finamieel Ekonomische Tijd)

Pessimistische Belgen

De Belgen blijven grote pessimisten. Uit een enquête van het bureau Gallup blijkt dat ze: er sterk rekeningmee houden. dat er binnenkort een wereldoorlog uitbreekt: een toenemend aantal stakingen en sociale conflicten voorzien; verwachten dat het aantal werkelozen nog zal oplopen: en denken dat het met hun eigen portemonnee in 1994 niet erg goed zal gaan. (Financieel Ekonomische Tijd)

m). Arjan SchGeuder (1.000 m) en
Gerard van Velde (1.000). Vlak
voor het begin van de Winterspelen
zal besloten worden of er
meer schaatsers kunnen
dehemen. Het Olympisch Comité
heeft nog niet besloten of
Nederland ook mee zal din en bij
het bobsleeën. Als dat ge % eurt.
dan zal het bobteam Rob Geurts.
bestaande uit Geurts en twee
remmers. worden uitgestuurd.
België stuurt in ieder geval de
schaatsers Geert Blanchart en de
zusters Bea en Sofie Pintens
(allen shorttrack). Verder gaat
skisterVéronique Dugailly. Waarschiinliik
zal de nloen nop uit-

WK VOETBAL

De loting voor de wedstrijden in het I wereldkämpioenschap voetbal is verricht en Nederland en België zitten in dezelfde groep. Orlando. FL. om 12:30 uur. Kaartjes voor die wedstrijd zijn al lang uitverkocht. Aileen familieleden van de spelers. mensen die een plaats kunnen bemachtigen op één van de speciale reizen die vanuit Nederland en België worden georganiseerd. of wie bereid is een forse stapel dollars in de handen te drukken van een 'scalper' kan wellicht nog een plaats in het stadion bemachtigen. alle anderen zullen het met de tvuitzending moeten doen. De andere wedstrijden in groep F: België - Marokko. zondag 19 juni. Orlando. 12:30: Nederland - Saudi Arabië. Washin on DC. maandag 20 juni. 19:30: g audi Arabië - Marokko. Giants Stadium, NJ. zaterdag 25 juni. 19:30: Nederland - Marokko. Orlando. woensdag 29 juni. 12:30: België - Saudi Arabië. Washington DC. woensdag 29 juni, 12:30. De finale van het WK94 wordt e speeld in Pasadena, CA op 17

Geld blijft liggen bij fiscus

Steeds meer Nederlanders betalen teveel belasting. Zij laten bij het doen van aangifte voor de inkomstenbelasting vele aftrekmogelijkheden liggen, zo blijkt uit een onderzoek van het Centmm voor Marketing Analyses in opdracht van Elseviers Belasting Almanak. De Nederlandse belasting is onlangs vereenvoudigd (de zogenoemde regeling Oort). waarbij een aantal aftrekposten zijn vervalen. Er zijn echter een behoorlijk aantal aftrekposten overgebleven, maar vele belastingbetalers weten bijvoorbeeld niet. dat de taxatiekosten voor het afsluiten van een hypotheek nog steeds van de belasting aftrekbaar zijn. evenals bepaalde vergoedingen voor privégebruik van een zakenauto. Nederlanders zijn blijkbaar niet zo zuinig ais wel eens wordt gezegd. Of men vindt in Holland blijkbaar, dat het belastinggeld goed besteed wordt. (De Telegraafl

Nederlanders geven royaal

Nederlanders hebben diep in de beurs getast voor de slachtoffers van de oorlog in Bosnië en de overstroming in Limburg. Tot nu toe bracht de inzamelingsactie "Bescherming en dekens voor Bosnië" (inclusief f 5 miljoen van het ministerie van ontwikkelingshulp) ruim 17.5 miljoen gulden op. Bij de nationale inzamelingsactie "Help 't Zuiden. 't is een ramp" is tot nu toe 9 miljoen gulden aan particuliere gften binnengekomen. Het rijk heeft voor de actie nog 15 miljoen beschikbaar gesteld. (Trouw)

Ritsma Europees kampioen

Rintje Ritsma neemt de Europese schaatstitel over van zijn provinciegenoot (Friesland) Zandstra. Ook verpulverde hij in Hamar (Noorwegen) het al bijna zes jaar oude wereldrecord van Andre Hofmann op de 1500 meter met bijna een halve seconde. (Algemeen Dagblad)

Maffia aan de Maas

De Belgische rechter van instructie in Luik heeft de opheffing verzocht van de parlementaire onschendbaarheid van drie Belgische toppolitici. De situatie wordt des te gewichtiger. omdat die rechter van instructie belast is met twee dossiers: de moord op de Luikse politicus André Cools in 1991 en een affaire van smeergelden. De achtergrond: vijf jaar geleden bestelde de Belgische regering46 gevechtsheiikopters bij het Italiaanse bedrijf Agusta. Dit gebeurde fel tegen de zin van de Belgische legertop, die vond dat de Italiaanse helikopters niet voldeden aan de wensen. Maar vooral door de Waalse Socialistische partij werden de bestellingen doorgedmkt. In de zomer van 199 1 werd de Luikse toppoliticus, de socialist André Cools doodgeschoten. De Luikse justitie heet zich vast in het onderzoek naar die moord, maar stootte daarbij op een afíaire van smeergeld. Bij de aankoop van de legerhelikopters zou namelijk door de Italiaanse leverancier een bedrag van ongeveer $5 w o e n aan smeergeld zijn uitbetaald aan de Waalse socialisten. De vermoorde Cools, zou niet hebben meegedeeld van dat geld. Toen hij er achter kwam. dat zijn partijgenoten hem buiten spel hadden gelaten, moet hij gedreigd hebben de zaak publiek te maken. Enkele dagen later werd hij doodgeschoten. De rechter van instructie in Luik die beide dossiers onderzoekt, heeft nu verzocht om de parlementaire onschendbaarheid op te heffen van drie vooraanstaande Waalse socialisten: de minister-president van Wallonië, Guy Spitaels. de Belgische vice-premier en minister van verkeer Guy Coëme en de minister van binnenlandse zaken van de Waalse regering Guy Mathol. Deze maatregel zal het mogelijk maken hen als getuigen te horen. Dit is de eerste maal in de Belgische geschiedenis. dat drie top-politici (bovendien alle drie van dezelfde partij) op een dergelijke wijze en om zulke zwaarwichtige redenen In opspraak komen. (pvz)

WATERSNOOD

Ome correspondenf in Nederlm4 Siard Dwarshuis brengt dit verslag over de watersnwd in Limburg tijdens de 4fgelopen kerstdagen. Veertien miljoen gulden - een gulden per inwoner - was hali januari al opgehaald in een grote nationale actie om de watersnoodslachtoffers in Nederlands Limburg te helpen. Rond Kerst en Nieuwjaar is de Maas namelijk fors buiten haar oevers getreden. Het was de hwoste wateistand in de laatste drle eeLwen enceroorzaakte enorme waterhoogten, tot 47 meter boven N,euw Amsteroams Peil bi Maastricht De aorzaak v.as de wekenlange overvloed ge regens in Nooro- Fran~rin en de Bebische Ardenner Een exira piob eem was dar net d t jaar zo warm was, oar de regen 0.e normaa als sneeLw op de Ardennen terecht kwnt. nu meteen doorlim . . . . . . . ~eiialve de Maas hebben &de andere arote rivieren. de Riin en de Waal. exlreem grote watermassa's ie verwerken gekregen Want blna overal in Midden-Ebropa is ongekend'veel regen gevallen. In Duitsland heen de Rijn voor flinke overstromingen aezorod. en ook in Nederland werd daarvoor gevreesd. Kampen oe o~de rlanzestad aan de IJssel, dacht door de golven verzwolgen te zullen worden. Veel bewoners van de riiierengeb eden wisten net zeker het was de reger ng de ha0 aelaald want oe rivierd.iken waren n et hoog genoeg Een grol schanaaal, omdat het lano olwbaar wel oog heefi voor zin verdediging legen de zee (middels de Delkwerken) maar beknibbelde op de bescherming tegen rivierwater. Alsof Overijsselaars en Limburgers géén belasting betaalden! Als het water weer gezaM zou ziln, moesten de diiken lanos de Maas bii Maastricht. Roermond en ?en10 daarom desnoods v~er maal zo hooa worden als nu om een toekomstiqe zonov Öed te kmen keren - Intussen is oeze consternatie aardig verstomd Na aeoverstrom naen n Limbbrq n n alle voorspeloe rampen itgebleven ~ ä , oe riv eren werden zeer breed, ae scheepvaart moest af en toe onderbroken worden en het hééfl erom gespannen. Maar er is door het breken van slechts één diikie maar één kleine en onbewoonde poldei onoergelopen. En d.e dik was oan noq eens ondergraven door muskusratten. - De Maas in Limburg was dus de uitzondering. Maar wat bleek? Van de hele orovincie Limburo is maar zeven orocent boer water

(advertentie)
I
De reisspecialist
Plotseling naar Nederland
voor een kort verblijf?
I GEWELDIGE PNJZEN
Zakenreizen
Vakantiereizen
in Amerika en verder
I Bel: Marina Bram
(800) 432-9698 of (914) 698-8282
DE NIEUWE AMSTERDAMMER FEBRUARI 1994

WINTERAKTIVITEITEN

Dinsdag 8 februari
Schaatsen op Rockefeller Center met de
Netherland Club. Nadien Hollandse Hap op de
Club. 3 West 51st Street. New York.
Reserveren vóór 4 februari op (212) 265-6 160.
Vrijdag 11 t/m zondag 13 maart
Ski-weekend met Vlamingen in de Wereld.
White Horse. Vermont. Iniichtingen en
aanmelden [vóór 15 februari1 bii het
Donderdag 3 februari 18.00 tot 20.30 uur
Happy Hour van de Belgische Kamer van Koophandel. bij Compagnie Financière de CIC-UE. 520 Madison
Avenue, 37e verd. New York, NY. Inlichtingen: (212) 967-9898.
Donderdag 3 en 10 februari
Mosselen eten bij Bistrot Belgique Gourmande. 302 Poplar Aüey. Occoquan, VA. Reserveren vereist: (703)
494-1 180.
Vrijdag 4 februari 19.30 uur
Eerbetoon aan de Belgische vader van de saxofoon Adol~he Sax ter ere van diens 100e eeboortedae. Met
o.a. Kenny G,, David "Fathead Newman, en, wie weet?. ~ill. Baird Auditorium. Natura1 Eistory ~ugding.
Washin&on. DC.
vrijdag-4februari
Vocaal ensemble Quinck treedt op in de Ohio Wesleyan University. Delaware. OH.
Maandag 7 februari
Vocaal ensemble Quinck treedt op in de Chopin Society of Mid-America, Edmond, OK.
Maandag 7, 14, 21 en 28 februari
Optreden van de jazzlpopgroep Sfeq (tevens CD-presentatie). The Knitting Factory. 47 East Houston Street,
New York. NY. (212) 219-3055.
Zaterdag 12 februari
Marion Verbruggen, blokfluit. op tournee door de VS en Canada met Jakob Lindberg. luit. St. John's
Presbyterian Church. San Francisco, CA.
Zondag 13 februari 18.00 uur
"Boerenkool met worst"-avond in het clubhuis van de Gulf Coast Hoiland Club. Veronica Avenue. Hudson,
FL. Snel reserveren OD tel. (813) 847-1450. & Woensdag 16 februari
MarionVerbruggen, blokfluit, op tournee door de VS en Canada met Jakob Lindberg, 1uit.Music RecitalHail
of the University of Vermont. Burlington. VT.

TENTOONSTELLINGEN

4 februarl tot 12 maart. Peggy Tot 26 februari. Groepstentoonstelling Tot 13 maart "16th- and Inti-Century
Bannenberg, sieraden. Objects of Desire met o.a. Andrei Roiter. Thread Waxing Drawings", tekenkunst uit Europa met o.a.
Gallery, Louisvtlie, W. Space, 476 Broadway, New York, werk van Rembrandt. The J. Paul Getty
5 februarl tot 10 aprll. "Images of NY.(212)966-9520). Museum, Maiibu, CA.
Discord. A graphic interpreiation of the Tot 27 februarl. "Eighteenth Century Tot 3 april. "Judith Leyster, a Dutch
opening decades of the Eighty Years Dutch Watercolors from the Rijksmuseum Master of the Golden Age, i.s.m. het
War". Vertoning van Nederlandse prenten Printroom, Amsterdam". Flint Institute of Frans Halsmuseum in Haarlem. National
uit diverse Nederlandse musea en Arts, Flint, MI. Museum for Women in the Arts,
prentenkabinetten. Philadelphia Museum Tot 28 februarl. Groepstentoonstelling Washington, D.C.
of Art, 26 Street and the Parkway, 'Repetitions' met 10 Nederlandse Tot 4 april. "Sculptures to wear" van
Philadelphia, PA. (215) 763-8100. kunstenaars. Aziatica Gallery. Westwood, Manette van Hamel zijn te zien in de
la februarl tot 28 april. "Facets of the KS. tentoonstelling "Modern Metalwork" in het
Same nature", hedendaagse Nederlandse Tot 5 maart. Marlene Dumas, solo. The Metropolitan Museum of Alt, Fiith
keramiek. Everson Museum of Art, Arts Club of Chicago, Chicago, IL. Avenue182 Street, New York, NY.
Syracuse, NY. Tot 6 maart. Groepstentoonstelling "Dra- Tot 15 mei. Nederlandse en Vlaamse
Tot 26 febniari. Groepstentoonstelling wing in the Nineties" met Mariene Dumas. kaarten, 1500-1800. Library of C~ngress,
met o.a. Nicole Carstens. Police Building, Philips Exeter Academy, Exeter, NH. Washington, DC.
240 Center Street. New York. NY.

LOEK1 STARDUST KWARTET

Het Loeki Stardust Kwartet is een ensemble voor 4 blokfluiten. Men speelt renaissance- en barokmuziek maar ook eigentijds werk.
Het kwartet treedt op: 24 februari: Daniel Recital Hall, Furman Universiíy,
19 februari: Harkness Chapel, Case Western Resewe Greenv~lle, SC.
Universiíy, Cleveland OH. 26 februari: Argonne National Laboratory, Argonne, IL.
22 februari: Duke Universiíy, Durham, NC. 27 februari: Yale Univercity. New Haven, CT.
Woensdag 16 februari
Lezing door W.H. van Os, directeur Rijksmuseum Amsterdam, over "The revival of the Golden Age: 19th
century painting in the Netherlands". The Frick Collection, 1 East 70 Street, NewYork. NY. (212) 288-0700.
Donderdag 17 februari tot zondag 6 maart
Vertoning van de films "Oeroeg" en "De kleine blonde dood" gebaseerd op de boekenvan resp. Hella Haasse
en Boudewijn Buch tijdens het Portland International Film Festival. Portland. OR.
Donderdag 17iebruari -
Marion Verbrneeen. blokîluit en Jakob Lindbere. luit. Strathmore Hall Arts Center. Bethesda. MD. "
Vrijdag 18 februar
Marion Verbruggen. blokfluit en Jakob Lindberg. luit. Evergreen Caniage House. Baltimore, MD.
Zaterdag 19 februari
Marion Verbruggen. blokfluit en Jakob Lindberg, luit. In het kader van het Boston Early Music Festival,
AU Saints Parish Church. Boston. MA.
Zondag 20 februari vanaf 17.00 uur
Hollandse Hap Avond. Georganiseerd door de Atlanta Hoiland Club in restaurant Bunker -57th Fighter
Group. 3829 Clairmont Rd. Atlanta. Rese~eren vóór 16 februari op (404) 973-4921.
Zondag 20 februari
Marion Verbrneeen. blokîluit en Jakob Lindbere. luit. Comus ChrisU Church. 529 West 12. New York. NY. ., Dinsdag 22 februari 18.00 tot 20.30 uur
Lezing van Pieter Hoets. "Englandspiel unmasked". tijdens 'happy hour' op de Netherland Club, 3 West 51
Street, New York. NY. Tel. (212) 265-6061.
Woensdag 23 februari
Publikatie van "Night of 6re" (Vuurnacht) van Martin Ros. Sarpedon Publishers. 166 Fifth Avenue, New
York. NY. (212) 741-2036.
Zaterdag 26 februari
Rijsttafel met de Nederlandse Vereniging te Washington. Info: Tini Verheij, (301) 365-0673.
Tot maart 1994
Jewish Film Festival of Cleanvater. Vertonine van o.a. de f h "Anne Frank: iust a dim". Clearwater. FL. - Dinsdag 1 maart 18.00 tot 20.30 uG
Hollandse Pannekoekenavond op de Netherland Club, 3 West 51 Street, NewYork. NY. Tel. (212) 265-6061.
Vrijdag 4 maart 18.00 tot 20.30 uur
Happy Hour van de Belgische Kamer van Koophandel. dit keer bij Bank Brussels Lambert, 632 Fiíth
Avenue. NewYork, NY. (212) 967-9898.
Zaterdag 5 maart
Kees Wierinea. viano. Weil1 Recital Hail lin Cameeie Hall) New York. NY. 12121 247-7800. ..
Zaterdag 5 maart
Lentefestival. Grand Rapids, MI. Inlichtingen: (616) 453-3677.
Zondaa 6 tot zondaa 13 maart
vertoning van "~glonaise" van Frans Weisz tijdens het Miami Jewish Film Festival. Miami, FL.
Vrijdag 11 maart vanaf 19.00 uur
Groot feest georganiseerd door De Nieuwe Amsterdammer ter gelegenheid van het begin van onze
vierde jaargang. Tijd en plaats (in Manhattan) worden nog bekend gemaakt. Maar houdt deze avond
alvast vrijl
POPGROEP THE EX t TOM CORA OP VS. TOERNEE
18 februari. Twisters. Richmond. VA. 28 februari. Staches. Columbus, OH.
19 februari. AS 220 Club. Providence. RI. 1 maart. Grog Shop. Cleveland Heights. OH.
20 februari. Middle East. Cambridge. MA. 2 maart. Student Union Ballroom. Pittsburgh. PA.
26 februari. Lounge AX. Chicago. IL. 4 en 5 maart. The Knitting Factory. New York, NY.
(212) 219-3055.

KRONIEK VAN DE NEDERLANDSE IMMIGRATIE (4)

Eleonore Speckens en onze medewerker Coen Blaauw en hebben de meest saillante gebeurtenissen uit de geschiedenis van de Nederlanders in Ameriùa eens op een rijtje gezet. De komende maanden zullen wij d2 werk in afleveringen afdrukken

Omstreeks 1660 verslechterden de relaties met de Engelsen in de kolonie. Uit die tijd dateert waarschijnlijk het woord "Yankee", afgeleid van Jan Kaas of Jan Kees en geb~ikt als scheldwoord tegen de kooplieden "wier zakelijke praktijken weinig bewondering onder de Hollanders opriepen". Andere neerbuigende termen in het Engels met het lemma "Dutch" zijn eveneens terug te voeren tot de concurrentiestrijd tussen Engelse en Nederlandse kooplieden uit die tijd. Denken we maar aan "double Dutch" (dronkemanstaal), "going Dutchyieder betaalt voor zich) of het weinig vleiende "Dutch wife" (een kmik). In 1664 schatte men het aantal blanke inwoners van Nieuw-Nederland op ongeveer 9.000, waarvan twee derde uit de Nederlanden aíkomstig waren. De strijd tussen de kolonisten van verschillende herkomst in Amerika werd inmiddels ook aangewakkerd door de ontwikkelingen in Europa. De nieuwe Engelse koning Charles 11, op de troon sinds 1660, bevocht de Nederlanden voor de wereldheerschappij ter zee. Charles had zijn zinnen gezet op de kolonie Nieuw-Nederland. Hij zag duidelijk in dat de positie van de kolonie een wig dreef tussen de Engelse bezittingen aan de Amerikaanse Oostkust en dus een bedreiging vormde. Aangezien Engeland en de Nederlanden niet op voet van oorlog stonden, kon hij de kolonie niet zonder meer innemen. Hij verkondigde daarom dat Engeland recht had op het grondgebied omdat John Cabot in 1497 en 1498 er als eerste voet aan land zou hebben gezet. Vervolgens vaardigde hij een edict uit waarin hij zijn broer James, de Graaf van York, al het land tussen Maine en Delaware schonk. In dit edict werden de Nederlandse bezittingen niet genoemd. Op basis van dit document stuurde de Graaf een expeditie bestaande uit vier oorlogsschepen met een 450-koppige bemanning en 92 kanonnen ouder leiding van kolonel Nicolls richting Nieuw-Nederland. In augustus 1664 trokken de schepen vanaf Boston langs de kust Het nieuws dat er een Britse vloot naderde, was de schepen reeds vooruitgesneld, maar werden door de zelfgenoegzame regering van Nieuw-Amsterdam als loos genicht van de hand gedaan. Goevemeur Stuyvesant was op dat moment in Fort Oranje (het huidige Albany), vanwaar hij een troep soldaten naar Esopus (Kingston) had gezonden om de Indianen te bestrijden.

Niet alleen was Nieuw-Amsterdam onderbezet, maar bovendien geheel onvoorbereid: de kanonnen stonden te roesten, de kruitvoorraden waren bijna uitgeput en de muren van het fort zaten vol gaten. Het stadsbestuur raakte ineens in paniek en verzocht Stuyvesant dringend terug te keren. Na zijn terugkeer begon hij zich voor te bereiden op een belegering uit zee, legde voedselvoorraden aan en zorgde voor een watervoorraad voor het fort dat geen waterbron had. Stuyvesant deed een beroep op de inwoners (de stad telde ongeveer 1.500 inwoners, waaronder 350 volwassen mannen), maar zelfs op dit kritieke ogenblik lieten de burgers verstek gaan. De haat tegen de Compagnie en over de manier waarop de leiding haar zaken behartigde werd nog aangewakkerd door de groeiende overtuiging dat Nieuw-Amsterdam onder de Engelsen een beter lot zou zijn beschoren. Bovendien heerste de niet denkbeeldige vrees dat als de stad zich zou verzetten, de Britten de hele kolonie (inclusief haar inwoners) zou opblazen.

Stuyvesant was nog steeds bezig zijn stadsgenoten over te halen om hem bij te staan, toen de oorlogsschepen op 28 augustus 1664 de baai binnenvoeren. De daaropvolgende dagen werden gekenmerkt door chaos. Kolonel Nicolls maakte een onmiddellijk begin met de onderhandelingen voor overgave. Brieven met voorstellen werden aan land bezorgd en onmiddellijk verworpen door burgemeester Comelis Steenwijck. De rest van de vroede vaderen hield lange vergaderingen zonder tot een besluit te komen, tot er gezanten van de kolonien uit NieuwEngeland kwamen aandringen op overgave. Op 4 september kon men getuige zijn van een dreigend zicht op de oostelijke oever van de Oostrivier: Engelse vrijwilligers uit de dorpen op 't Lange Eylandt (Lang Island) sloten zich aan bij de ontscheepte soldaten uit de oorlogsschepen. Bovendien waren twee van die schepen al opgerukt tot de vaargeul tussen het fort en Nuttens Eiland (Govemor's Island). Op dat moment was de maat vol voor de inwoners. Drieennegentig burgers, waaronder de jongste zoon van Stuyvesant, dienden een verzoekschrift in om zich over te geven. Alhoewel Stuyvesant het document aanvankelijk driftig terzijde wierp, zag hij dat zijn positie onhoudbaar was geworden en verder verzet hopeloos. Op 8 september 1664 werd de "oranje-blanje-bleu" vlag van de VOC, die meer dan veertig jaar over Nieuw-Amsterdam had gewapperd, gestreken en vervangen door de Britse vlag. Nicolls werd tot goevemeur benoemd en zijn eerste daad was de aankondiging dat de stad Nieuw-Amsterdam ter ere van de Graaf van York vanaf die tijd New York zou heten. (wordt vervolgd)

MIJN IDEE

Deedejee is het pseudoniem van een in New York wonende Amerikaanse auteur van Nederlandse aikomst wier bijdragen regelmatig op deze pagina verschijnen.

Oom Frans uit Breda was even hier. Op doorreis. Dat viel nou net helemaal verkeerd in die koudegolf. Maar oom Frans liet zich niet kisten. 'Zekker fik'; zei hij en ging op stap in zijn Hollandse jack. De volgende dag had hij het zwaar op zijn borst en bleef dus thuis. Hij heefr de afstandsbediening ter hand genomen en een onderzoek gedaan naar de reportage van het nieuws. "Jullie worden heel beroerd ingelicht: zei hij. "De berichtgeving over Europa lijkt op niks. Ik heb hier': zei hij, "een lijstje opgesteld van alle kanalen waarop je buitenlandse ukendingen kunt zien. Het is maar goed dat je een abonnement op de kabel hebt, want anders zat je er helemaal naast. Ik hoor dat Holland alleen op de radw uitzendt': zei hij, "Maar ik heb Engeland voor je gevonden en Duitsland, Italië, Frankrijk, Polen, China, Japan en nog her een en ander dat ik niet thuis kan brengen'! Toen oom Frans naar warmere oorden was vertrokken, hebben we het lijstje systematisch afgewerkt. Eerlijk gezegd keken we al lang niet meer naar het nieuws. Van de gezellige onderonsjes om de verhalen over moord en doodslag heen op het lokale nieuws hadden we al lang genoeg en wat de beroemde 'anchormen' betreft, ook die hadden bij ons de deur plat gelopen en kwamen er niet meer in.

Op de uitzending uit Rome hadden ze het over een zekere Marcantani Een beminde figuur? De mensen verdrongen zich om door het politiekordon heen te breken. Van het commentaar werden we niet veel wijzei; want als het niet over 'amore' en 'violenza' gaat, zijn we verloren. Ons Italiaans is uitsluitend opera-Italiaans. Misschien werd die man wel gearresteerd. In Parijs waren ze aan het jubelen over een nieuwe film, die "Nanny" heette. Op zijn Engels voor kinderjufliuw. "Gouvernante" ligt er ook al uit. Waar de nannies in deAmerikaanse film of op de tv iets met sex te maken hebben, of tenminste achterbakse handelingen beraden, kinderen stelen of zelfs naar het leven staan, was er in Parijs sprake van een actrice van 1 meter 32, een dwerg dus, waar het verhaal omheen gebouwd was. Die actrice werd geinterviewd en bleek een alleraardigst, f ~ f mensje te zijn, dat eindelijk haar grote kans gekregen had. Waar de film om ging was respect voor gehandicapte mensen. "International Televiswn News" (I.TN.) uit Engeland bekijken we wel meer. De uitzending is voornamelijk op Oost-Europa gefueerd en we hebben dat indertijd opgegeven, omdat niemand in de familie er een touw aan vast kon knopen. Ik heb trouwens nog nooit iemand ontmoet die er veel van begrijpt, maar wellicht verkeer ik in de verkeerde kringen. Ter gelegenheid van de aardbeving in Californië had de uitzending in een helikopter plaats. De anchorman hiervoor kraaide van enthousiasme. Het leek wel alsof hij een voetbalmatch aan het verslaan was. Hiermee ging al de sociale en persoonlijke ellende die de slachtoffers te lijden hadden totaal verloren. Misschien dat we an toch beter terecht kunnen bij Brokaw, Jennings of Rather Of CNN.

Op de Duitse tv hadden ze het waratje over Beieren als ~erirtenparadijs en je waande je in de jaren dertig, volksdansjes IC~UIS. Toen werd er overgeschakeld naar baardige professoren, lier beweringen je weliswaar kon verstaan, maar begrijpen horaar. Het ging over Wirtschaftslehre met veel ver-Engelst Duiis. n over drie soorten Democraten. Heel verwarrend. Bij de Polen raaiden we de kluts al meteen kwijt. Ze hadden et daar over de binnenlandsepolitiek, maar bij ons thuis spreekt iemandPools, dus wat oom Frans daarmee voor ha4 begrijpen ,e eigenlijk niet. Dat geldt ook voor de Japanse en Chinese hendingen. We ontdekken ook een Koreaanse uitzending, die Dm Frans niet thuis kon brengen. Nogal wiedes. Oom Frans is 'inder gewend aan Koreanen dan wij. Al met al hebben we besloten om het toch maar bij het nieuws D de radio te houden. We hebben wel een brief aan oom Frans afgevuurd:

Lieve oom Frans,

We hopen dat u, etc., etc. Het was erg fijn, dat u nog enkele dagen hier; etc., etc. W j hebben enorm geprofiteerd van het lijstjevan buitenlandse uiîzendingen dat u voor ons achterliet. Het heeft onze horizon etc., etc. Een globaal overricht etc., etc. We staan nu heel anders tegenover etc., etc. Zo heefr uw bezoek etc., etc. Met veel liefs, etc., etc.

Deedejee
(advertentie)
THEEUROPEAN
SPECIALISTS
i * * * ,PU% c
+ EURONET*
* ~ w i d 4
* r *
VERTALINGENTTOLKEN
INSPREKEN VAN FILMS
n r e w T n n nt mam ieuikir<
u C a n t ur ruoLtanttvU
TAALKUNDIG ADVIES
Vwr nadere informatie:
Noor Speckens
Tel.: (212) 768-8409
Fox: (212) 869-7885
10 DE NIEUWE AMSTERDAMMER FEBRUARI 1994

Joodse Ontnwetingen

door Ken Jacobson
ForumlDe Boekery, Amsterdam 1993
Onlangs is in Nederland een boek verschenen met tien
lange gesprekken met Joden die tijdens de Tweede
Wereldoorlog duidelijk voor hun Joodse identiteit
hebben gekozen. of juist hebben geprobeerd die te
ontkennen en te verbergen om aan vervolging te
ontkomen.
Identiteit werd tijdens de Nazi-periode een zaak van
leven en dood en deze verhalen geven een inzicht in
een strijd die in iedereen woedt. maar die in gewone
tijden lang niet w merkbaar is.
Het boek is het werk van een Amerikaanse journalist.
Ken Jacobson. die in de jaren zeventig bij
Associated Press in Amsterdam heeft gewerkt. Jacobson
spreekt onder meer Nederlands, Duits en Frans en
tussen 1978 en 1981 heeft hij Europa doorkruist om
deze ervaringen op te tekenen. Vijf van de tien personen
in het boek zijn Nederlanders.
Het volgende is een samenvatting van het verhaal
van Isaak Feldman. geboren in 1924 in Amsterdam in
de Jodenbuurt. vlak bij het Waterlooplein. Als kind. zo
herinnert Feldman zich. voelde hij zich veilig en
beschermdin zijn buurt. Zijn grootste probleem was de
strenge refigieuze opvattingen van zijn vader.
Feldmans wereld stortte ineen op een voorjaarsnacht
in 1943 toen de Duitsers zijn familie op
kwamen halen. Hij kon aan de arrestatie ontkomen.
maar zijn ouders en twee jongere broers werden
weggevoerd.
Door voortdurend te verhuizen slaagde hij er een
paar maanden lang in om aan arrestatie te ontkomen.
maar uiteindelijk raakte zijn geld op en hij nam een
wanhopige stap: met een identiteitskaart die hij van
een niet-Jood. Hendrik van Heerden, had gekocht.
meldde hij zich voor de arbeidsinzet in Duitsland.
Feldman werd in september 1943 naar Berlijn
gestuurd, het volgende voorjaar bracht hij samen met
andere Nederlandse en Belgische arbeiders door met
puin ruimen in door de geallieerden gebombardeerde
steden in Duitsland.
"ik zat daar tot de Amerikanen in Normandië
landden. De stemming onder de jongens steeg -- zo
van: 'Nog even' en 'We zijn in een wip weer thuis.' Maar
toen werden we in Duisburg in een trein geladen - en
I i I A. BOHDANOWICZ-VAN DEN ENDE I
I "HEIMWEEPRODUKTEN" I
125 Second Avenue I
NU OOK: New York NY
FEESTMANDEN (212) 533-2133
drie dagen later kom je in Auschwitz aan."
"De trein stopte. Het was schemerig, en lekker weer.
Ik denk dat het eind juni 1944 was. In de verte zag je
'Auschwitz' staan en op een ander bord 'Oswiecim' in
het Pools. Twee borden. op een piepklein stationnetje.
"Tegenwoordig denk ik: wist ik het eigenlijk van de
gaskamers? Met andere woorden. ik weet niet meer
wanneer ik het voor het eerst wist. Maar je wordt ook
zo eenzaam. Het is niet te geloven - het was net of ik
een aureooltje boven mijn hoofd had. of ik steeds
gespaard werd. Maar één ding begreep ik niet: dat ik
als Jood daar terecht moest komen, terwijl de moffen
niet wisten dat ik een Jood was."
Hoewel hij nooit op het binnenterrein van het kamp
kwam, praatte Feldman af en toe met Joodse gevangenen
die bij de buitendienst zaten. Hij probeerde van
hen informatie te krijgen over zijn familie.
"ik wist toen niet dat mijn ouders en mijn broers
niet naar Auschwitz waren doorgezonden. Ik dacht dat
Auschwitz het enige kamp was waar transporten naar
toe gingen. Pas na de oorlog kwam ik er via het Rode
Kruis achter. dat ze al in april 1943 waren vergast,
onmiddellijk na hun aankomst in Sobibor.
"Je blijft zoeken. Ik vroeg er de hele tijd naar, maar
ik vroeg het niet aan volwassenen - dat durfde ik niet -
alleen aan kinderen. ik zag een heleboel kleine jongens
rondlopen en je denkt: misschien weten de
kinderen het. die horen het te weten. Sommige jongens
konden me totaal niet verstaan en verstonden evenmin
Duits. Het waren Fransen en Hongaren en alle nationaliteiten.
het was een toren van Babel.
"Ze leken allemaal op elkaar. ze waren allemaal kaal
en allemaal eender gekleed. Alle vrouwen leken op
eikaar. en alle mannen leken op elkaar. Niet te geloven.
Het was werkelijk verschrikkelijk."
Feldman kan niet goed beschrijven hoe het is om
'aan de verkeerde kant van het prikkeldraad' te staan.
zoals hij het zelfuitdrukt. 'Het ic een gevoel van machtcloosheid.
Als iemand nie zou vragen: 'Waarom gaí ie
je dan niet aan? Dan zou je geÏnoedsrust h&b&
gehad' - want dat heb ik niet - dan zou ik alleen maar
kunnen zeggen, dat je als je jong bent denkt: Verdomme,
jij zult er doorheen komen en misschien zal
iemand die je kent ook de dans ontspringen."
Na de oorlog merkt Feldman. dat hij nergens meer
bij hoort. "ik ben helemaal uit de Joodse sfeer geraakt.
ik ben een Janusfiguur geworden: ik zou graag in de
gemeente willen worden opgenomen. maar in mezelf
kan ik het niet meer terugvinden. ik kan het niet.
Vroeger was ik Isaak. ik voelde me helemaal thuis in
die sfeer, in die kringen. Ik had er een warme en
emotionele hand mee. maar als ik nu naar de Joodse
gemeente ga, voel ik me er niet meer thuis.
'"ik geef er openlijk getuigenis van [zijn ervaringen in
Auschwitzl, het is een verschrikkelijke last, ik lijd er
erg onder. Mensen zeggen tegen je: 'Je moet het
gewoon vergeten'. maar ik kan het niet vergeten. ik wil
met liefde aan ze blijven denken."
De Engelse versie van Oroodse Ontmoetingen" verschijnt in mei
bij AtlanticMonthly Press onder de titel "Embattled Selves".
DE NIEUWE AMSTERDAMMER FEBRUARI 1994

Lezersenquête

"De Nieuwe Amsterdammer" is inmiddels drie jaar oud. Wij willen graag weten wie onze lezers zijn en hoe wt
onze publicatie kunnen verbeteren.
U kunt de Nieuwe Amsterdammer daadwerkelijk tot uw lijfblad maken door deze enquête in te vullen en aan om
op te sturen. Bij voorbaat onze dank.
De redactie.
l De juiste antwoorden gaag omcirkelen/aangeven.
Nationaliteit bij geboorte: B NL USA Andere
Uw nationaliteit nu B NL USA Andere
Hoe lang in de VS - jaar
Reden verblijf in de VS: geëmigreerd met ouders zelf geëmigreerd
getrouwd met Amerikaan(se) student
uitgezonden door bedrijflregering met pensioen
andere reden, welke?
Leeftijd onder de 20 20 - 30 30 - 40
40 - 50 50 - 60 60 +
MariNrouw
Beroep gezondheidszorg importlexport financieel
service industrie huishouding rechtenladvocatuur
diplomatie zelfstandig ander
Bent u geabonneerd op of leest u regelmatig één van de volgende Nederlandstalige publikaties? jdnee
Zo ja, welke?
De Telegraaf Elseviers Weekblad WDe Tijd
De Volkskrant Vrij Nederland NRC~Weekeditie
Algemeen Dagblad Avenue Humo
Gazet van Antwerpen Panorama (NedBelg) De Standaard
Knack Windmill Herald Gazet van Detroit
Holland News De Krant Andere
Abonnement op de Nieuwe Amsterdammer vanaf jaargang - no.
Nog geen abonnee
Wat vindt u van De Nieuwe Amsterdammer?
uitstekend goed redelijk slecht
Waarom?
I lk zou in De Nieuwe Amsterdammer graag het volgende lezen (gelieve minstens 3 dingen aan te geven):
meerhinder nieuws over Belgen en Nederlanders in de VS
meerlrninder nieuws uit Nederland en België
meerlrninder sport uit België en Nederland
meerlminder cultureelltaalgericht nieuws
meerlrninder beschouwende artikelen
meerlminder economisch en zakennieuws
meerlminder advertenties
meerlrninder
I De Nieuwe Amsterdammer moet uitkomen: maandelijks/tweewekelijks/wekelijks.
I Suggesties:
I Sturen naar: De Nieuwe Amsterdammer, 54 West 39th Street, Suite 1102, New York, NY 10018
12 DE NIEUWE AMSTERDAMMER FEBRUARI 1994
DE GOUDEN GIDS
Een lijst met telefoonnummers om
(Tarieven voor vermelding in de (
ADVOCATEN
Lisa J. Kristal Atiy at Law
Amsel & ~ r ~ s t a l
IMMIGRATIYSCHEIDINGEN
440 Park Avenue South, 5th floor
New York, NY 1001 6
212 683-7430 A R d HITECTEN
Michiel A. Boender, AIA
P.O. Box 4750
Greenwich, CT 06830
914 937-4226
203 531-6870 I 1. Rogier van Loveren. AIA
6 S ruce Pond Lane
~ e J o r d NY 10506 rni a\ 734-717x7
12368 Warwick Boulevard
New ort News, VA 23606
(804r596-0411
Steuhen Malamud. MD.
Annemarie Minke
S ec. BelgischeIFranse keuken
1802 Lexin ton Avenue, #l46
[e]York, \Y 10028
212 713-5698
212 439.61 O7 (fax)
O SULTATIE
Ton van der He den
Technica1 Consulyants,!nternational
Advies en uitvoering bij
technische problemen
908 475-1357
908 453-2604 (fax) b 8 3 TURE
Johanna's Boetiek
Johanna van der Heyden
Ontwerpen. restaureren van
moderne en antieke kleding r.1 l l r J
908 453-2604 fax
S OTHERAP U EN
F. Abbink MS, PT & R. Klap PT
F siotherapeuten
2Y60 Matthews Avenue, Suite 2s
Bronx, NV 10462
Tel: 212 8234604
KLuSsE)N EMSCHOONMAKEN
AMSTERDAM HOME SERVICES
Degelijk Hollands schoonmaak-,
schilder- en opknapwerk
Erica Ber mans
Makelaar &roerend Goed
Brotherhood & Highley
161 Elm Street
New Canaan, CT 06840
(203) 966-3507
i de hand te houden.
'den Gids op aanvraag) Een ADammertje van max. 30 worden: $20.00
voor eenmalige plaatsing; hueemaol voor $35.00.
HUIS TE KOOP in Teaneck. NJ, vlak bij
Manh. (bus op de hoek). 3 slpkmrs, eetk, nwe
keuken, deck, grote tuin. 2-auto gar. Pas
geschilderd, nw dak. nwe ramen. Inl. Benno
Groeneveld. tel. f2011 836-5538.
NOORDWIJKERHOUT. Tc huur: vollcdlg
Ingcrlchte bungalow. CV. 3 slpkmrs. In bungalowpark
a& meer, bloembollenvelden.
dichtbil zee. $325-525 oer week. Ook eoedkoop&
vliegreizen n- A'dam. (5161 757-
0781. (AB)
NA JAREN werkervaring in de verzekerings-.
management- en sales-sector in België, is het
tijd om het te wagen in de V.S. Graag jouw
reactie op tel. f2121 642-8072. IABI
SUBLET Midtown Manhattan IBway/50s), 1
BR apt. Vanaf 26 feb, 6 mnd. (flex). Hoge
verdieping, dooman, veel licht, uitzicht op
Hudson. $1250/md. Tel. (212) 582-784LUEi)
SPREKERS GEZOCHT. Nederlands/Vlaams.
voor het Inspreken van films. Enige ervaring
gewenst. Opgeven voor auditie bij Internationally
Speaklng I2121 757-1510.
GEZOCHT: Huishoudster voor 5-1/2 dag/wk.
Moet fveg.1 kunnen koken, voor recent gescheiden
man. in Upper Montclair. NJ. Inwonend.
eigen entree naar eigen kamer/badk.
Bus naar NY stopt naast huls. Tel. (2121 246-
1429. t. 242. 's av: (2121 744-2064. (BB)
KOK/KOKKINgezocht voor oudere dame aan
de Upper East Side van Manhattan. Twee
keer per week inkopen doen en koken. Aanmelden
bij De Nieuwe Arnaterdammer, OW
Kok. tel. (2121 764-2284.
ADVERTENTIES GEZOCHT door Nederlandstallg
blad dat in heel Amerika gelezen
wordt. Een prima plaats om uw huls te verhuren,
uw oude boeken te verkopen of uw
diensten aan te bieden, of werk te zoeken. Bel
of fax naar De N. A'dammer: (212) 764-2284
vóór de 20e v.d.maand.
GEBOREN
TANYA I7 Ibs. 4 oz. of 3300 ml
Dochter van de heer en mevrouw
Bohdanowicz-van den Ende IChocolada)
DE NIEUWE AMSTERDAMMER
Ik neem een abonnement! Ik wil de volgende 10 nummers ontvangen
en s l u i t daarvoor een cheque in voor $30.00, (internationale
postwissel van $35.00 buiten Noord-Amerika) ten name van "De
Nieuwe Amsterdammer", 54 West 39th Street, New York. NY 10018.
Naam: NL - B - USA
Firma: Beroep:
Adres: Apt.:
Plaats: Staat: Postcode:
Tel: N, 1