Jaargang U, nummer 9 November 1992

DE GRENZEN VAN NIEUW-NEDERLAND

Bijna vierhonderd jaar geleden stond de Amerikaanse Oostkust bekend als Nieuw-Nederland. Tegenwoordig is nauwelijks meer bekend dat Nederlanders in de zeventiende eeuw een gebied bestuurden dat de staten Delaware, Pennsylvanië, New Jersey, New York en Connecticut omvatte, van de Connecticut River in het noorden tot de Delaware River in het zuiden.

Maar daar komt verandering in. Op initiatief van Coen Blaauw (een Neder1and;r die h Washington als lobbyist werkt en de initiatiefnemer is van het uitroepen van 16 november tot Dutch Amencan Heritage Day) en Steve Moazed (een Amerikaan werkzaam op de Nederlandse ambassade) zal binnen afzienbare tijd niemand meer om Nieuw-Nederland heen kunnen. Zij willen tweehonderd speciale borden neerzetten op alle wegen die de historische grens kruisen. Die borden zuilen het opschrift krijgen: "U betreedt nu het gebied dat tussen 1609 en 1664 New Netherland heette." Als de naam "New Netherland" een beetje is ingeburgerd, gaat het project een tweede fase in. Het is de bedoeling om dan aile wegwijzers in het gebied te voorzien van een opschrift, "net zoals "New England" staat op de borden langs de 1-95 in New York," zegt Blaauw. Het eerste 'grensbord" zal officieel worden onthuld op 16 november, de tweede "Dutch Amencan Hentage Day". Het komt te staan in de stad Lewes in Delaware waar ooit de eerste Nederlandse nederzetting in de VS, Zwaanendael?. stond. Het plaatsen van borden lijkt misschien een kleine stap. Maar het is een psychologisch zeer belangtijke stap. Immers, zegt Charles Gehring, de directeur van het New Netherland Project in Albany, NY, "Voordat je de geschiedenis van de Nederlandse kolonie in Amerika kunt waarderen en de invloed ervan op de Amerikaanse geschiedenis kunt inschatten, moet je eerst een idee hebben van hoe dat gebied er uit zag en hoe groot het was."

Het project zal gefinancierd worden uit bijdragen van personen en bedrijven. Op ieder paaltje zal de naam van de sponsor worden afgedrukt. Geld dat overblijft nadat alle paaltjes zijn geplaatst, komt ten goede aan de stichting "Vrienden van het New Netherland Project" in Albany, NY, een organisatie die het vertalen ondersteunt van documenten uit de tijd dat New York nog Nieuw-Amsterdam heette. Nadere infomatie over prijzen van grenspaal~es en andere inlichfingen: DutchAmerican Heritage Council, 540 7th Smet S.E., Wadùngton, D.C. 20003.

BRIEVEN

De redactie behoudt zich het recht voor lange brieven in te korten. Alle brieven worden eigendom van "De Nieuwe Amsterdammer': Bijdragen zijn hartelijk welkom.

Beste vrienden,
Als je lang genoeg "in den vreemde" verblijft zoals het ons gegaan is, dan wordt tenslotte eigenlijk elke taalgenoot of -genote, een soort vriend. Na bijna 35 jaar in het buitenland is voor ons elke uitgave in het nederlands heel belangrijk om onze eigen taalkennis toch een beetje op peil te houden. Met dank voor het scheppen van "De Nieuwe Amsterdammer" en veel jaren succes gewenst.
E. G,, Greenwich, CT

Beste landgenoten,
Aangezien jullie de moeite genomen hebben om mij 2 publikaties te zenden van uw blad kan ik niet minder doen dan een abonnement te nemen. Ben wel geen Amsterdammer maar een Rotterdammer en woon al meer dan 50 jaar in Amerika en ben nu een Amerikaan maar Hollander blijf je.
A. D,, FL

Beste mensen,
"Kringlooppapier" vind ik een prachtig woord. Tracht zoveel mogelijk Nederlandse woorden te gebruiken in de krant! De Nederlandse taal is mooi; laat ons geen voorbeeld nemen aan de Nederlanders, die "in Nederland achter gebleven zijn", en er vreemd mee omspringen.
D. T.. Lebanon. NI

"Blad voor de Nederlandstalige Gemeenschap" blijft mij boeien. Maar mag ik even? De agenda lees ik van a tot z. maar ik vind er zo weiniz Vlaamse initiatieven. Zijn wij,'Vlamingen, dan zo moeilGk? Daar moet toch iets aan te doen zijn, meen ik. Slechts 66n aangelegenheid blijft mij storen: het typisch Hollands woordgebruik. Vlaamse Belgen zijn Vlamingen en de Vlaams-Belgische gemeenschap kan men best Vlaamse gemeenschap noemen. Mag ik hiervoor een beetje meer attentie vragen?
Guido Duby, directeur, Vlamingen in de Wereld, België.

Er is bij mij in de buurt een winkeltje waar een uitgebreid assortiment Belgisch bieren te krijgen is, o.a. Duvel, Corsendonk, Krieken-Lambiek, Hoegaarden en verschillende soorten Trappist. Het adres: Grocery Inc., 329 Bleecker Street, New York, NY 10014. tel. (212) 929-6546.
M.H., Nov York NY -. . .

Eleonore A. Speckens
Benno Groeneveld, Hanny Veenendaal
Medewerkers: Coen Blaauw, Sard Dwarshuis, Joukje Jepsen. I Andrée RasenJacobson, HP. Salomon,
Luk Verdegem, Bianca Zekveld
1 54 West 39th Smeet, Suite 1102
New York, NY 10018
Tel: (212) 768-8409
Fax: (212) 869-7885
Aavaienoetmieven op aanvraag.
De Nieuwe Amsterdammer is gedrukt op kringlooppapier.

"New Europeans"

PBS zal beginnend op 17 november drie dinsdagen lang de N serie "The New EuroDeans" uitzenden. De serie is een internationale ~o-~roduhie over de Europese eenwording. Vanuit het ~ezichts~unt van de doorsnee EuroDeaan wordt het verhaar verteld van de voortgang van âe Europese eenwording en de rol die Europa in de toekomst in de wereld zal spelen.
James S. Holmes Translation Award

Het Translation Center van Columbia University in New York looft elk jaar een prijs van $1500 uit voor de beste vertaling van een roman of gedichtenbundel uit het Nederlands in het Engels. De inzendtermijn sluit op 15 januari 1993, de winnaar wordt in april bekend gemaakt. Stuur voor meer informatie een gefrankeerde envelop met uw naam en adres naar: The Translation Center, 412 Dodge Hall, Columbia University, New York, NY 10027, tel. (212) 854-2305.

Visa-loterij

Het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken heeft
in totaal 1,l miljoen aanvragen gehad voor de jongste
groene kaart loterij. 315.000 inzendingen werden gediskwalificeerd.
De computer heeft uiteindelvk 52.445
formulieren uitgekozen om verder te behandelen. Daarbij
zijn 52 aanvragen uit België en 66 uit Nederland. Vorig
jaar kregen 72 Belgen een groene kaart via de loterij en
150 Nederlanders.
Nummer 2: Wat heeft u te maken met de Tamra-wet?
Vlaamse immigratie in de VS; het Nederlands in NL;
Historisch feuilleton; Caf6 in MI; Deedejee; Spreekuur.
Nummer 3: Lobbyen voor Europa; Naturalisatiebeleid
(NL); Rijbewi'zen (B); Terwilliger-huis; Verkeersregels
(NL); Winkel L zoek Kaas & Co; Deedejee; Historisch
feuilleton: Nieuws uit NL & B (W.O. euthanasiewetl. er 4: Ook u kunt beleggen in Benelux; ~L/Viaams
'hitiatief in de VS; Indonesië zonder NL hulp; Leonidas;
Deedejee; Historisch feuilleton; Spreekuur.
Nummer 5: Tropisch Nederland; Lintjes; Lezen schrijven;
Boven- en benedenwindse impresiies: de Onbekende
West; Deedejee; Antilliaanse litératuur; Tropenzon.
Nummer 6: Speóaal Bel@nummer. Bestaat België nog?
Twee Vlaamse profielen: de pater en het witloofmanneke;
Nieuws uit NL &België (met een Noord-Zuid analyse); De
Vlaamse beweging; Belgische kolonisten in de Nieuwe
Wereld; Deedejee; "Kerst en andere liefdesverhalen";
Brussels Café in Dallas, W, Vliegangst.
Nummer 7: Het verenigingsleven bloeit; vernieuwen
gmne kaart, rijbewijs; beroepsleger België; profiel Roel
Kunst, Nieuws uit NL &B (W.O. Aids in NL); NL &B clubs
in de VS: Historisch feuilleton: Deedeiee: "Eerst niis dan . . -.
wit dan blauw": Verkassen. . E .. ~ ..... ~~~ . ~ -~ ~~~~~ -~~
Nummer 8: Europa ja of nee? Twee paspoorten? Vrijwilligers
gezocht; Profiel: Geen kaas in Tems; Nieuws uit NL
en B (met o.a. Oorlog in de Balkan); Historisch feuilleton; !/ Deedejee; Restaurant: Thierry's Relais; Lezersenquête. l]
p~~ ~
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992

DOCUMENTEN UIT NIEUW NEDERLAND VERTAALD

De Nederlandse periode in de Amerikaanse geschiedenis, van 1621 tot de Engelse machtsovername in 1674, is niet altijd even objectief beschreven. De historici hebben lang alleen gesteund op de Engelstalige documenten in de archieven van de koloniale bewoners van Nieuw Engeland.

De oorspronkelijke Nederlandse documentenwaren wel bewaard gebleven, maar werden nauwelijks geraadpleegd door de geschiedsschrijvers die de taal niet beheersten. De documenten zijn ook niet erg toegankelijk. Zelfs iemand die het moderne Nederlands grondig beheerst, kan volkomen verdwalen in de 17-eeuwse versie van de taal -- vooropgesteld, dat hij of zij het handschrift uit die tijd kan lezen want dat is een vak op zichzelf. Sinds 1974 is een kleine groep deskundigen in de New York State Library in Albany, NY, bezig om de Nederlandse periode te ontsluiten. Onder leiding van dr. Charles Gehring werken Nancy Ann McClure Zeller, Janny Venema, Martha Dickinson Shattuck, Peter R. Christoph en Florence k Christoph in het "New Netherland Project" (NNP) aan de vertaling en de uitgave van de documenten uit dit tijdperk. De ontsluiting van deze documenten is een belangrijke bijdrage tot een beter begrip van de eerste kolonisatie door Europeanen van het~oordoosren van de Vereninde Staten. De traditionele beschriivinn van Peter Stuyvesant bijvoorbeeld i; die van een tiranniek monster, een man die met harde hand regeerde en zich uiteindelijk moest overgeven aan de Britse moepen omdat hij de steun van zijn onderdanen verloren had.

Maar die beschrijving is gebaseerd op Engelse documenten. Uit de Nederlandse stukken komt een heel andere Stuyvesant naar voren: een jonge, energieke man, een goed bestuurder en een slimme onderhandelaar, die meestal zijn zin kon doordrijven. De Nederlandse papieren tonen dat Stuyvesant zijn verzet opgaf, toen de bevelhebbers van de Britse troepen hem beloofden dat zij de bevolking van Nieuw Amsterdam zouden beschermen. Als Stuyvesant had doorgevochten, zou de stad geplunderd zijn door de guerillastrijders uit New England. Het New Netherland Project legt de nadruk op het vertalen en publiceren van de papieren uit Nieuw Amsterdam. De eerste activiteit van het NNP in 1974 was om vier boeken met documenten die reeds rond 1900 vertaald waren, maar nooit uitgegeven, te publiceren. Dat wekte genoeg belangstelling om de resterende 10.000 bladzijden officiële documenten ook in druk te laten verschijnen. Tegen het einde van deze eeuw hoopt men alle documenten verzameld te hebben in 24 boeken, voorzien van voemoten en een index, klaar voor verder gebruik door historici. Kaart van Nieuw Nederland door Jansonius De documenten zijn niet alleen belangrijk voor de Nederlandse geschiedenis in de VS. Het materiaal is al als bron gebruikt voor studies op het gebied van de landbouwgeschiedenis, antropologie, strafrecht en Afrikaans-Amerikaanse geschiedenis.

Daarnaast is het kantoor van het Project in de New York State Library in Aibany een verzamelplaats geworden (in originele vorm of als kopieën of microfilms) van alle Nederlandstalige documenten uit de koloniale periode.

Het Project wordt vanaf het begin fmancieel gesteund door de Holland Society in New York, sinds 1986 is een vereniging Vrienden van het New Netherland Project actief. Het NNP beperkt zich niet tot het publiceren en vertalen van documenten. Ieder jaar organiseert men het Renselaerswyck Seminarium waar gesproken wordt over de koloniale geschiedenis. Het Project publiceert verder een nieuwsbrief, "De Nieu Nederlanse Marcurius". Belangstellenden kunnen schrijven nam het New Netherland Projeer, New York State Libray, CEC Bthhfloor, Albany, NY 12230.

Eis vliegverbod

Twaalf bewoners van de flats Groenenveen,
iúuitberg en Klieverink in de Bijlmerrneer
eisen in kort geding dat er een
vliegverbod boven de Bijlmer komt voor
een periode van maximaal zes maanden.
Volgens de advocaat van de bewonen
lijden de meeste bewoners van de flats
aan een zogenaamd post-traumatisch
stress-syndroom, als gevolg van het
neerstortenvan het EL AL vrachtvliegtuig
op de flats Groeneveen en iúuitberg op
4 oktober. Een week lang werden de
vluchten boven de wijk gestaakt.
Tegelijkertijd zijn de Rijksluchtvaartdienst
en de Amerikaanse FAA overeengekomen
dat geen vliegverbod nodig is
voor de vrachtjumbo's van het type dat
in de Bijlmer is neergestort. Wel zuilen
734 van de in totaal 908 afgeleverde
Boeings onmiddellijk geïnspecteerd worden.
(De Telegraafl
Belgie is "Luie leerling"
Bij alle discussies rond Maastricht is
Europa 1992 wat op de achtergrond
geraakt. Op 31 december 1992 moeten
namelijk de 282 Witboekmaatregelen
van de Europese kommissie omgezet zijn
in het nationaal recht van de lidstaten.
België heeft slechts 64% van de richtlijnen
omgezet, telwijl het Europese gemiddelde
rond 75% schommelt. Denemarken
(89.9%) scoort het hoogst, terwijl
Spanje het net iets beter doet dan
België met 67%. Deze achterstand kan
zware gevolgen hebhen voor de ekonomie.
Zowel de EG-kommissie als de
andere lidstaten zouden na nieuwjaar
kunnen beslissen dat de "luie leerling"
niet als volwaardin opzenomen wordt in - --
de eengemaakte Europese markt. De
kontroles op produkten uit België zouden
kunnen gehandhaafd blijven, terwijl
goederen en diensten uit overige EGlanden
ongestoord op de straks ruime
markt verhandeld mogen worden. De
verliezen door een dergelijke strafmaatregel
kunnende ekonomie jarenlang
totaal onwdderen. (Trends)
Hoogovens schrapt banen
Het staal- en aluminiumconcern Hoogovens
in IJmuiden gaat drastisch saneren.
Volgend jaar verdwijnen er bij het
staalbedrijf ongeveer 2300 van de 14-
,000 arbeidsplaatsen, voord bij de leiding
en staf. Voor ongeveer 1000 mensen
dreigt gedwongen ontslag. Dit bezuinigingspakket
moet aileen al in 1993 een
besparing van 300 miljoen gulden opleveren.
De extra bezuinigingen zijn nodig
wegens de aanzienlijk verslechterde
simatie in de Europese staalsector. Deze
wordt geteisterd door een zwakke con-
~U~CNUT, afnemende exporten, toenemende
dumping vanuit Oost-Europa en
door overcapaciteit.
(NRC Handelsblad)
Leger bouwt kamp
Het Belgisch leger gaat een vluchtelingenkamp
bouwen in Savudrija, in het
uiterste noordwestenvan Kroatië, vlakbij
het Italiaanse Triëste. De aktie van het
leger wordt gefinancierd door het Algemeen
Bestuur voor Ontwikkelingssamenwerkingenuitgevoerd
door
150 manschappen van llde Genie Bataljon
uit Burcht. Het is de bedoeling dat in
de tweede helft van november 2.500
vluchtelingen in het kamp onderdak vinden.
(Knack)
Air France en Sabena
De Europese Commissie heeft her samenwerkingsakkoord
goedgekeurd dat Air
France en Sabena in april hebben gesloten.
Air France verwerft een belang
van 37,58 procent in Sabena. Wel moeten
beide luchtvaar!maatcchappijen de
vliegroutes tussen België en Frankrijk,
tussen Europa en Afrika en op een aantal
andere landen vrijgeven voor concurrerende
ondernemingen. Sabena had eerder
geprobeerd om samen te gaan met
British Airways (BA) en de KLM. De
Franssprekende directeur van Sabena en
de Waalse socialisten wilden echter niet
dat Sabena in "Hollandse" handen zou
komen. (Algemeen Dogblad) -
Belgie drukt Nederlandse
zondagskrant
Op 18 oktober verscheen voor het eerst
W/De Tijd op Zondag. De inhoud van
de nieuwe krant, een voortzetting van de
failliet verklaarde Krant op Zondag,
houdt het midden tussen een weekblad
en een dagblad.
Dat het nieuwe weekblad in België gedrukt
wordt, hangt samen met de kollektieve
arbeidsovereenkomsten voor de
grafische sektor in Nederland waar de
persen zaterdags na 13 uur niet meer
mogen draaien. De distributie en de distributiekosten
van de zondagskrant blijft
het grootste probleem, omdat de krant
aan huis bezorzd moet worden.
Nederlands Huis in Brussel
De Nederlandse regering zal uiterlijk in
februari 1993 laten weten of een mogelijkheid
is men met Vlaanderen een
"Nederlands Huis" te vestigen in Brussel.
Het "Nederlands Huis" dat na de opening
van het Vlaams Cultureel Cenírum in
Amsterdam al meer dan 10 jaar in dis:
cussie is zou in de hoofdstad van Europa
een steun moeten zijn voor de positie
van de Nederlandse taal en cuituur in
een integrerend Europa. De Tweede
Kamer is voorstander van een veel grotere
samenwerking op cultureel gebied
tussen Nederland en Vlaanderen.
(NRC Handelsblad)
Aids in het jaar 2000
Het aantal Nederlandse Aids-doden zal
in de periode m e n 1992 en 2000 oplopen
van 2076 naar 8000.
Deze enorme toename hangt samen met
de gemiddelde incubatietijd van de ziekte
die l0 jaar kan bedragen. Ter vergelijking:
jaarlijks stemen 90.000 Nederlanders
aan kanker en hart- en vaatziekten.
(Nieuwsblad Gezondheidszorg)
Persoonlijke minister
Volgens de nieuwe federale grondwet
van België wordt de landbouw regionaal
geregeld. Dat wil zeggen dat er een
minister van landbouw komt voor elk
van de drie gewesten. In het gewest
Brussel is er echter maar één landbouwer
van betekenis. Theo Heestens heeft
daardoor nu zijn eigen minister van
landbouw. Hij verklaarde lakoniek: "Ik
weet tenminste tot wie ik me moet wenden
met problemen". (Ihe European)
(0n)echte illegalen
Omdat de Nederlandse regering heeft
beloofd geen stappen te ondernemen
tegen de illegalen die het slachtoffer zijn
geworden van de vliegtuigramp in de
Bijlmemeer, mogen de illegalen uit het
rampgebied zich zonder zorgen bij de
overheid melden en krijgen zij een verblijfsvergunning.
Deze week stonden zo'n
2000 illegalen op de stoep bij de sociale
dienst. In auto's met buitenlandse nummerborden
kwamen ze bij honderden
aangereden, alhoewel er slechts zo'n 80
in een flat in de Bijlmer kunnen wonen.
Een schampere opmerking van een medewerker
van de sociale dienst: "Sommigen
zien het rampgebied iets groter
dan het in werkelijkheid is".
I (De Telegraaf)
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992

HET CIRCUS VAN DE AMERIKAANSE VERKIEZINGEN

Hoe kijkt men in Nederland aan tegen
de Amerikaanse verkiezingen? Het is
een circus, zo vindt men, dat zich
gelukkig ver van het eigen bed afspeelt
in een land waarmee Nederland
veel verwantschap voelt, maar waar de
gemiddelde Nederlander toch niet
graag zou willen wonen.
Er is wel veel belangstelling voor de
verkiezingen. Vrijwel heel Nederland
heeft kabeltv en kan naar CNN kijken.
Correspondenten van de Nederlandse
media zorgen verder voor lange stukken
in de krant, klinkende radio reportages
en beeldende N verslagen.
Nederlanders vinden echter het
Amerikaanse politieke systeem maar
gek, het is veel te oppervlakkig en
teveel gebaseerd op kreten, zegt men
aflieurend. Het lijkt ook niet op de
saai voorgelezen, maar zeer diepgravende
analyses waarmee de Nederlandse
politici kiezers proberen te
winnen bij de vier-jaarlijkse stembusstrijd.
(Bij die verkiezingen wordt
ovengens regelmatig geklaagd, dat
zelfs de Nederlandse verkiezingen "te
Amerikaans" worden, met deskundig
gemaakte reclamespotjes op radio en
tv biivoorbeeld).
B ~ I Clinton komt niet goed over op
de Nederlanders, hij is onbekend en te
glad, zeggen vele mensen. Hij wordt
ook als weinig betrouwbaar gezien,
tenminste dat is de mening gebaseerd
op zijn tv optreden. (En Nederlanders
zijn wel wat gewend, de praatshow
van Oprah Winky is regelmatig op
het scherm te zien, compleet met ondertitels).
De Nederlander kent George Bush
wat beter, vooral van de Golfoorlog en
dat levert de president enig krediet op.
Men is niet enthousiast, maar de man
ziet er tenminste betrouwbaar uit. De
binnenlandse ~olitiek van de VS is in
Europa onbekënd, het enige dat men
weet is d3t de Amerikanen veel meer
geld uitgeven dan ze verdienen. Maar
is dat de schuld van Bush of van anderen?
De beelden van de verkiezingen
vinden overigens wel gretig aftrek. De
trein van Bush en de buc van Clinton
is best leuk. Maar of je op grond daar-
-Jan nou een president moet kiezen ....
H. Ross Perot? De onmiddellijke
reactie: Kermit de Kikker (uit het nog
steeds zeer populaire tv-programma
Sesamtraat, dat wel voor meer dan de
helft een eigen Nederlands-Belgische
produktie is, maar waarin figuren als
Kermit, Koekiemonster en het duo Bert
en Emie regelmatig optreden, ze praten
zelfs hetzelfde als in de Amerikaanse
versie). Perot wordt niet serieus
genomen.
Belgische rentes lager
In België zijn de afgelopen weken alle
.rentes verlaagd. Bij het Gemeentekrediet
en andere instellingen daalde de rente
op kasbons naar 7,8%, de gemiddelde
rente op schatkistcertificaten op drie
maanden zakte naar 9,03%, het laagste
peil sinds mei 1991. Voor de kopers van
huizen heeft deze rentedaling echter
voordelen, het tarief voor woonkrediet
met herzienbare rente staat nu rond de
8,5%. (Financieel Ekonomkche Tijd)
Frieslan Boppe
De provincie Friesland heeft f30.000
uitgetrokken om volgend jaar op de
Boekenbeu in Frankfurt acte de présence
te geven. Nederland en België zijn
themalanden van de Buchmesse, en de
provincie wil ervoor zorgen, dat ook aan
de Friese taal gepaste aandacht besteed
wordt. (Algemeen Dagblad)
Investeren in voetballers
KV Mechelen overweeg als eerste Belgische
voetbalclub met een obligatielening
naar de beleggersmarkt te gaan.
Men onderzoekt op het ogenblik of de
lening (van rond de honderd miljoen
frank) een normale rente moeten uitkeren
of dat het mogelijk is aan de ware
supportersziel te appelleren door renteloze
leningen uit te schrijven, die alleen
bepaalde voordelen in naiwa (goede
plaatsen) belooft. Het geld dat met
een lening zal worden opgehaald moet
dienen om transfers van spelers van W
Mechelen vanuit Cova Invest te kunnen
opvangen. Cova is de investerings-maatschappij
van ex-voorzitter J o h Cordier,
die nog altijd de meeste topspelers van
de ploeg in eigendom heeft. Sinds Cordier
zich uit het voetbal heeft teruggetrokken,
wil hij zo snel mogelijk de
spelers van de hand doen.
(Financieel Ekonomische Tijd)
ING doet bod op BBL
De Internationale Nederlanden Groep
(ING) wil een bod doen op aandelen van
de Belgische Banque Bruxelles Lambert.
ING heeft al iets meer dan 10% van het
aandelenkapitaal BBL in handen en wil
dit opvoeren tot minimaal 51%, een
operatie die f 3,2 miljard kan kosten.
ING zelf heeft ondertussen zorg gewekt
in Nederland omdat de directeur van het
bedrijf, Wim Scherpenhuijzen Rom,
onlangc onverwacht is afgetreden. Scherpenhuijzen
Rom trad terug onder druk
van de instantie die het bankwezen
reguleert. Hij zou meer dan tien jaar
geleden een twijfelachtige belegging
hebben gepleegd in een makelaarsfirma.
(Wall Sheet Joumal)
Nederlandse begroting
De Nederlandse regering wil het komende
jaar de uitgaven voor defensie en
huizenbouw verlagen en de economische
groei bevorderen. De totale uitgaven
zullen het komende jaar stijgen naar f
236,37 miljard, 1,9% meer dan aanvankelijk
begroot, de stijging is een
gevolg van meer kosten voor sociale
voorzieningen, de opvangvanvluchtelingen
en onkosten voor Europese aangelegenheden.
De opbrengst uit de belastingen
zal dit jaar 4% stijgen, naar f
191,53 miljard. Het tekort op de begroting
zal iets dalen, naar f 44,85 miljard.
(Wall Sheet Journal)
Einde belastingvlucht?
Vlaanderen zou over niet al te lange termijn
verlost kunnen zijn van talloze Hollanders
die daar in de afgelopen jaren
een imposant optrekje ingenomen hebben.
Het ziet er namelijk naar uit dat het
Nederlandse kabinet de belangrijkste
drijfveer voor de vlucht van deze mensen,
de vermogensbelasting, gaat afschaffen.
Meerdere welstellende Nederlanders
zijn in de loop der jaren vertrokken
naar Brasschaat en omgeving om
daar een aanslag van 8 promille op het
vermogen te ontlopen.
(Financieel Ekonomische Tijd)
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992

PROJECT JACOB LEISLER

Met bescheiden (en te weinig) middelen onderzoekt Dr. David Voorhees een stukje van het Hollandse verleden in Amerika. Behalve onderzoeker is Dr. Voorhees redakteur van "De Halve Maen", tijdschrift over de Nederlandse koloniale periode in Amerika, dat wordt uitgegeven door de Holland Society of New York.

Dr. Voorhees verzamelt documenten die betrekking hebben op Jacob Leisler. Leisler stamde uit een prominente Duitse familie en was in 1660 uitgezonden door de V.O.C. In 1689 was er in New York een bestuursvacuum ontstaan nadat in Europa koning James van Engeland was afgetreden en naar Frankrijk was gevlucht. Doordat nieuws uit Europa maandenlang op zich liet wachten waren de New Yorkers gaan speculeren over een mogelijke Franse inval. Er ontstond onrust in de stad. Jacob Leisler was de leider van de militie. Aangespoord door de bevolking bezette hij het fort aan de zuidpunt van Manhattan. Dat was het begin van twee woelige jaren die de geschiedenis ingingen als de Leisleropstand. In 1691 werd Leisler gedwongen tot overgave, waarna hij werd veroordeeld voor hoogverraad en opgehangen (samen met zijn schoonzoon, de enigen in New York City ooit voor dit vergrijp geëxecuteerd).

Het Nederlandse Hof stelde later een onderzoek in en Stadhouder/Koning Willem I11 verklaarde dat Leisler wel degelijk volgens de wet had gehandeld. Hij werd posthuum gerehabiliteerd. Leisler's invloed bleef nog jarenlang merkbaar door opstootjes tussen voor- en tegenstanders. De belangrijkste stelling van Dr. Voorhees over deze periode is dat de Newyorkse opstand behoorlijk gewelddadig was. Hij stelt verder dat de tegenstellingen tussen pro- en contra-Leislerianen de voorloper is geweest van het huidige tweepartijen-stelsel. Andere historici menen dat deze opstand een soort voorstudie is geweest voor de Amerikaanse Revolutie van 1776.

Het onderzoek beperkt zich voorlopig nog tot het verzamelen van de documenten. Dr. Voorhees is net terug van een reis door Zwitserland, Duitsland, Nederland en Engeland waar hij in historische archieven naar relevante documenten speurde. Hij heeft inmiddels een bestandvan 2500 geschriften bijelkaar gehaald. Dr. Voorhees heeft enige tijd in Amsterdam doorgebracht waar hij zichzelf 17e eeuws Nederlands heeft leren lezen. (20e eeuws Nederlands spreekt hij 'een beetche').

Het is de bedoeling een driedelig werk te publiceren, uit te geven door de Comell University Press. De eerste afievering hoopt men in 1996 gereed te hebben en het project zal naar verwacht afgesloten worden in 2002. Behalve in boekvorm wordt de informatie tevens op microfdm uitgegeven. Een omvangrijk project dat echter gehinderd wordt door een chronisch gebrek aan fondsen en daardoor aan mankracht, al krijgt Voorhees wat steun van de Amerikaanse regering en kleine subsidies van de Holland Society of New York, de Hugenot Society, de Netherland America Foundation en Duitse uitwisselingsprogramma's.

Inlichtingen bij: Dr. David Voorhees (212) 998-8634.
-
Oproep:
In het volgende nummer @ec/Jan.) willen we graag een
overzicht plaatsen van de Kerst- en Nieuwjaarsvieringen
die in den lande zullen worden gehouden. De redaktie
ziet graag uw brief, fax of telefoontje met informatie over
de feestdagen tegemoet.
Verzoek:
Stuurt u alstublieft de enquête in die stond in no. 11, 8
(oktober '92) op blz. 12. Sluitingsdatum: 15 november
1992. Een overzicht van de resultaten zal worden opgenomen
in no. IIJO @ec/Jan).
(advertentie)
Als u een behoorlijk aantal aktiva heelt, verdient u een
speciale behandeling. En nu kan dat ook. Omdat u wellicht
inaanmerking komt voor het Preferred ClientSM programma
van Shearson Lehman Brothers, met:
* Een gratis Financial Management Accountw, inclusief
de Gold Card* van American Expresse, onbeperkt checks
uitschrijven en de Serious Investom kaart waarmee u
contanten uit de geldautomaat kunt opnemen.
24 uur per dag toegang tot onze klantenservicevia een
gratis 800-nummer.
Een maandelijkse winst- en verliesrekening - in een
oogopslag is het duidelijk hoe uw beleggingen er voor staan.
Het is dus zaak Shearson Lehman Brothers vandaag nog te
bellen. Omdat het zo langzamerhand lijd wordt dat u met
meer respect wordt behandeld.
Voor nadere inlichtingen:
Marten van der Werff
giiiulrwvi i Shearson Lehman Brothers
666 FiRh Avenue, 13th ilwr K M W
New York, NY 10103 BRmIE%
Tel: 1 800 843 0211 toestel 6201 R!a
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992
DUTGH AMERICAM HERITAGE DAY
Vrijdag 13 november Zondag l 5 november 20.00 uur
Peter Stuyvesant Bal in het Waldori Astoria Hotel in Washington Music Ensemble speelt in het kader van
aanwezigheid van HKH Prinses Margriet van Oranje Dutch Heritaye Day. Nederlandse Ambassade, 4200
Nassau. Info (212) 355-6363. Linnean Avenue, Washington D.C. (202) 625-2361.
Vrijdag 13 november tot 31 januari Maandag 16 november 12.00 uur
Historische tentoonstelling "The Netherlands colony in DUTCH HERITAGE DAY. Plechtige onthulling van de
the Delaware Valley 1609-1674". Prenten, kaarten en eerste grensmarkering van New Netherland in Lewes,
gebruiksvoorwerpen die aantonen dat de Hollanders Delaware. Naderhand picknick bij het Swaenendael
de eerste Europese kolonisten waren. Port of Hislory museum, waar de ceremonie plaatsvindt. Inlichtingen
Museum, Penn's landing, Delaware Avenue, Phiiadei- Jonathan d&: Jonge, tel. (215) 657-3884 (picknick),
phia, PA. Opening 1.7 november van 18 tot 20.00 uur. Sleve Moazed (202) 244-5300 (ceremonie).
--
Maandag 2 november tot woencda 4 november
"Esthetics" handelsbeurs waaraan %verse Belgische bedrijven deeln ,-. Hyatt Regency en Convention Center,
Miami, FL. (305) 594-4448.
Dinsdag 3 november
Pieter Wispelwey, cello, Iïeeiit op in de Gordoii Chapel, Boston, MA.
Woensdag 4 november 20.00 uur
Anner Bijlsma, cello, speelt S-int-Saëris met het Charlotte Cymphony Orchestra. Charlotte, NC. (704) 332-0468.
Woensdag 4 en 11 november
Filmworkshop "Film en literatuur" o.l.v. John Leerdam. The Netherlands Institute, 54 West 39 Street, New York,
NY. (212) 869-4310.
Donderda 5 november 2 20.00 uur
Lezing ij de 13e verjaardagvan de Erasmusstichting te Rotterdam, door Nelson H. Minnich: "Erasmus en Alberto
Pio". Nederlandse Ambassade, 4200 Linnean Avenue, Washington, D.C. (202) 244-5300.
Donderdag 5 november 1 8.00 tot 20.00 uur
Uitwisselen van visitekaartjes onder liet genot van een drankje. Georganiseerd door de Belgische Kamer van
Koophandel. Kredietbank, 125 West 55th Street, New York, NY. (212) 976-9898. j.,
Vrijdag 6 november 20.00 uur
Anner Bijlsma geeft een recital met pianist Malcolm Bilson. Early Music Guild, Seatlle, WA. (206) 325-7066.
Zaterdag 7 november
Anner Bijlsma treedt op in de Early Music Guild, Seattle, WA. (206) 325-7066.
Zaterdag 7 november 10.45 uur
Lezing over de geschiedenis van Nieuw Nederland: "Sex lies, and preserving our documentary hentage", door Dr.
David Voorhees. Holland Societv of New York. 122 East 58 Weet. New York. NY. 12121 758-1871.
Zaterdag 7 november
Pieter Wispelwey, cello, treedt op in Middlebury College, Middlebiwy, VT.
Zondag 8 november
Quink treedt op in het Santa Barbara Museum of Art, Santa Barbara, CA.
BEELDENDE KUNSTEN
Maand november. "Monumental tot uitdrukking komt. Pori of History Boymans-van aeuningen. Pierpont
Works in Siive? door Manette van Museum, Penn's Landing, Delaware Morgan Lihraty, 29 E. 36th Street, NY.
Hamel. James Cox Gallery, 26 Elwyn Avenue, Philadelphia, PA. Inlichtingen Tot 5 december. Pierre Petiy (plas-
Lane, Woodstock, NY. (914)679-7608. Margot de Wit, (215) 387-1638. tieken, tekeningen), Michel Leonardi
Tot 2 november. NicoVrielink, schilde- Tot 14 november. Groepsshow "Still (schilderijen). Art Wall+B, 143 Montross
rijen. Meisner Soho, 96 Greene Street, life today" met o.a. Hendrika ter Elst. Avenue, Rutheriord, NJ. (201) 460-9650.
New York, NY. (212) 431-9589. Scoit Alan Fitie Ans, 524 Broadway, Tob B december. Hollandse en Vlaam-
Vanaf 5 november. Groepsshow "De- New York, Ni' (212) 226-5145. Se 17e eeuwse schilderijen: De Howard
materialism" met Marijke van Warmer- Bot 22 november. Magriite in het Me- Samuel Collection. Virginia Museum of
dam. Opening: 6 november, 18-20 uur. tropolitan Museum, FiRh Avenue/RO Fine Arts, Richmond, VA.
InterArt Center, 167 Spring Street, New Street, New York. (212) 079-5500. Tot 11 december. Beeldhouwkunst
York, NY. (212) 431-7500. Tot 27 november. "Hommage to Brus- van Philippe Durdu. International Mo-
Vanaf 13 november."Con=Struct=- sels--The Art of Relgian Posters 1895- netary Fund, 700 19th Street NW, Wash-
Ures". Werk van 6 Nederlandse kunste- 1915". Janssen Pharmaceutica, 1125 ington D.C. (202) 623-7072.
naars in de VS met o.a. Margot de Wit, Treoton Warbourton Raad, Tiiusville, NJ. Tot 17 januari 1993. Tentoonstelling
Yon Verwer en Nicole Carstens, waarin tel. (609) 730-2000. "Mirror of Nature", Hollandse schilderijen
de opbouwende verhouding tussen de Tot 29 november. Tekeningen van Fra uit de Caner-collectie. Los Angeies
V.S. en Nederland sinds de 160 eeuw Bartolomeo (1~!72-1517) uit Museum County Museum, Los Angeles, CA. --
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992 7
TOERNEE KLAAS HOFSTRA
Klaas Hofstra treedt op in de solovoorstellingen van de door Unitarian Church. Baton Rouge, LA.
hemzeif geschreven stukken "Van Gogh" en "Vermeet'. Maandag 9 november
Zondag 1 november Orpheum Theatre. New Orleans, LA.
Brescla College, Owensboro, KY. Dinsdag 17 november
Donderdag 5 november Paios Verdes Art Center, Palos Verdes, CA.
College of the Ozarks, Pt. Lookout, MO. Donderdag 19 november
Vrijdag 6 november Munson-Wiliiams-Proctor Instltute, Utica, NY.
S. Arkansas AR Center, El Dorado, AR. Zondag 22 november
Zondag 8 november Morris Museum, Morristown, NJ.
Woensdag 11 november
Quink treedt op in het Orpheum Theatre, New Orleans, LA.
Zonda 15 november
Tij 1 ens het joodse filmfestival in Boston wordt de Nederlandse film 'Polonaise'vertoond. Met o.a. Kitty Courbois,
Annet Nieuwenhuize en Rijk de Gooyer. Coolidge Corner Theatre, 290 Harvard Street, Brookline, MA.
VriJdaq l3 november
Quink speelt in de Charnber Music Society of Little Rock. AR.
zaterdag 14 november
Haring en paling-avond van de Nederlandse Vereniging van de Delaware Valley. Inlichtingen: (301) 365-0673.
Zaterdag 14 november
Western Dance met Othmar Stubler, accordeon. East Bay Holland Club, Hili and Valley Club House, 1808 "B"
Street. Havward. CA. Inlichtinzen: 15101 895-1212.
Maanda 16 november P 19.00 uur
De fi m "kacht"(l990) wordt vertoond op The Netherlands Institute. Leden: gratis, niet-leden: $5.00. 54 West
39 Street, 6e verd. New York, NY. (212) 869-4310.
Dinsda 17 november 2 10.30 uur
Ko eochtend in Pnnceton, NJ. Inlichtingen Ellie Bleeker, (609) 452-1612 of Dana Jansen (609) 448-7109.
Zaterdag 21 november 19.00 uur
Borrelavondie van de Holland Club of Dallas. (214) 596-0569.
Zondag 22 noiember 20.30 uur
Pauline Oostenrijk, hobo, treedt op in de Weil Recital Hall, New York, NY. Info Beatrice Paitall: (212) 769-0133.
Tot zondag 29 november
"Jaqcues Brei i s alive and weU and living in Pans". Liederen van de Belgische zanger vertaald in het Engels. The
Village Gate, Bleeker/Thompson Street, New York. Di-vrij. 20.00 u. Zat/zon 15.00 en 19.00 uur. (212) 475-5120.
Woensdag 2 december 19.00 uur
Prof. Anneke Prins leidt een discussie over het boek "Van oude mensen de dingen die voorbijgaan" van Louis
Coupems. The Netherlands Institute, 54 West 39 Street, 6e verd. New York, NY. (212) 869-4310.
7
-
Zaterdag 28 november 10.30 uur
St. Nicolaas arriveert er stoombqot bij
de Berkeley Yacht &b in Berkeley,
Californië waar de Holland-America
Society haar Sinterklaasfeest viert. Voor
de volwassenen koffietafel met krentenbollen
en gevulde speculaas.
Dinsdag 1 december
St. Nicolaasdiner met surprises op The
Netherland Club. 3 West 51 Street, New
York, NY.
SINTERKLAAS IS JARIG!
Zaterdag 5 december
Sinterklaasíeest voor de kinderen op
The Netherland Club, 3 west 51 Street,
New York. NY.
Zaterdag 5 december 13.00 uur
St. Nicolaas komt aan op ziin schl~nmel
Zaterdag 5 december
St. Nikolaasfeest in de German American
Hall. Dutch Heriiage Club "Voor elk
wat wils", Kentwood, MI. (616) 455-1347-
Zaterdag 5 december
De East Bav Holland Club viert Sinteren
brengt snoepgoed -meé voor kinderen
van alle leeftijden. Wyckoff House
Museum. Clarendon RoadIRalph Avenue,
Brooklyn, NY. (718) 6295400.-
Zaterdag 5 december
Sint en Piet komen oo de Nederlandse
Ambassade in washington, D.C. Info:
(703) 931 -0873.
Zaterdag 5 december 15.00 uur
Sint Nicolaas bezoekt de Belgische
Ambassade. Info: Audrey Resnick
(301)654-0522.
Zaterdag 5 december
Sinterklaasfeest van de Nederlandse
Vereniging van de Delaware Valley.
klaas voor jong en oud. Hill and Valley
Club House, 1808 "B" Street, Hayward,
CA. tel. (510) 881-9784.
Zondag 6 december 11.00 uur
St. Nikolaasviering voor de hele familie.
The Waterwheel, Ardsley, NY. Info Vlamingen
in de Wereld, Kathleen Dewitte-
Bertier (914) 783-3104.
Zondag 6 december
Sint bezoekt de Netherland-America
Association in Phiiadelphia, PA. Het
feest vindt plaats in de Gerrnantown
Friends Meeting. Reserveren noodzakelijk1
Info: (215) 844-8665.
Zondag 6 december 14.00
Sinterklaasviering van de Holland-America
Club of Dallas, TX. (214) 337-2447.
8 DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992
HISTORISCH FEUILLETON (8)
In deze en komende afleveringen wordt gewag gemaakt van
belangrijke varianten msen de uitgaven van I650 (Den Haag)
en die van 1651 (Amsterdam). Zinsneden die niet voorkomen
in 1654 maar wel in 1651, zijn tussen { } gezet. Zinsneden die
wel voorkomen in 1650 maar niet in 1651, zijn msen [l gezet.
Particuliere en naerder beschrijvinge van
NIEUW NEDERLANDT
Wegens de gelegentheydt, vruchtbaerheyt en voortplanting
desseifs. Gelijck het sich in 't jaer 1649
bevont.
S Naer het dan anno 1622 hare hoogmogende de heren Staten Generael geliefl hadden dese provintie mede onder het
octroy van de edelachtbare West-Indixhe Compagnie te vervatten, so heeft het hare edelachtbare nodig gedacht van
dese in sich selven schone en heerlijcke provintie in 't besit te nemen, hetwelck doentertijd oock metter daet achtervolgt
is, doch na destijds gelegentheyt gelijck in alle beginselen, want 't sedert den 'are onses Heren 1623 zijn door ordre van M] de heren majores aldaer gebout vier forten: &n op de zuydpunt van het anhatans eyland, daer de Oost- en Noortrievier
malkander ontmoeten en is genaemt Nieu Amsterdam, waerontrent het stapelrecht van Nieu Nederland voorgenomen
is. Een ander op deselve rievier leyt ses-en-dertich duytsche mylen hoger, dry mylen beneden de grote afval van de Maquas
Kil, Kochoos aan de westzijde, in de Colonie Renselaerswijck, en is genaemt Orange, doch om dese revier is tot noch toe nOyt verschil
met enige uytheemsche geweest. Op de Zuyt-Revier leyt het Fort Nassau en op de Varsche-rievier het fort De GoedeHoop. In dese
vier forten is van aen beginne tot nu toe altijd enige besetting geweest, alhoewel se nu ter tijd alle in een seer slechten stant zijn, niet
alleen in haer selven, maer oock ten opsien der besettinge.
Dese forten, sowel zuyt als noortwaerts, zijn gelegen niet alleen om de gemelte revieren te sluyten en te eygenen, maer oock om
de landereyen tusschen haer begrijp, als ontrent haer en aan de anderezijde der rieviere, soover den eygendom by occupaci streckten,
te possideren, haer des Edelachtbaren Compagnies eygen te verklaren en te be den tegen alle uytlantsche of inlandsche natien, die "2 hetselve tegen haren wil en danck souden trachten te usurperen. Nochtans so is och voornemelijck aen de noordoost zijdevan Nieu
Nederland dit selve van de Engelsche, daer hy oosten woonachtig, geensints betracht of aengemerckt, want niettegenstaende door
het stichten en hesetten van het Fort De Goede Hoop alrede genoegsaem possessie genomen was en men van tijd tot tijd geensints
in gebreecke gebleven is haer te waerschouwen ons recht bekent te maecken en tegens haer te protesteren van usurpatie, kracht en
gewelt, soo hebben sy desen al onaengesien ingenomen en beseten, gelijck sy hetselve oock alsnoch inhouden het meeste en beste
gedeelte van Nieu Nederlant, te weten aen de oostzijde der Noort rievier, beginnende van Cape Cod (hy de onse anno 1609 Nieu
Hollant genaemt) af, welcke plaetse door oprechtinge van een wapen van hare hoogmogende genomen is, tot op ses mylen naer aen
de Noort rievier. Want de Engelse hebben nu een dorp genaemt Stamfoort, waervandaen men nu op een somerschen dach de Noort
rievier kan hereysen en weder thuys zijn, als men de wilde haer paden maer kundich is. Noch hebben de Engelsche van Nieu Haven
een handelhuys dat oost of oost ten zuyden van Magdalen Eylant legt, oock niet meer als ses mijlen van de Noort rievier, want dit
eylant leyt op de Noort rievier 23 en een halve mijle hoogher als het Fort Amsterdam aen de oostwal en is tot geen ander eynde
gesticht, als om den handel van de Noort rievier af, of geheel te invaderen, of geheel te verderven, daer het nu al vry veer na toe
loopt. Oock hebben sy verscheyden reysen getracht -- nu acht of negen jaren geleden --van de wilden een grote quantiteyt landt te
kopen (dat meer soude geweest hebben om den handel te trecken als andersints) gelijkwy dat van de wilden verstaen hebben, want
het was gelegen niet meer als drie a vier mylen van de Colonia Renselaerswijck aan de oostwal.
Dit nu en diergelijcke willen dese luyden ons al onder den naem van een doorlouterde conscientie toereeckenen, daer nochtans
Coninck Jacobus (hoogloffelijker gedachtenis) de Virginiaensche compagnie geoctroyeeert heeft, met voorwaerden dat se hondert
mylen -- naer onse rekening --van malkanderen blyven mosten. Dese luyden willen haer wel met dit octroy behelpen, maer geensints
d'ordre achtervolgen, die in dit octroy gestipuleert is.
Alle de eylanden, baeyen, havenen, rievieren, killen, plaetsen (oock een groot stuck weegs aan gene rijde Nieuw Hollanf of Cape
Cod) hebben Neerlantsche benaminge die se onse Duytsche schippers en handelaers alsoo gegeven hebben eer se noch namen hadden
-- doen sy deselve eerst begonden te ontdecken en te behandelen (de Engelsche selfs is dit seer wel bekent). Maer sou lange als sy
het stellen konnen en het naer haer sin gaet, willen sy het niet weten, want die van de Versche-rievier hebben begeert te accorderen
en een jaerlijksche erkentenis te doen of uytkoop te maken. Dit is immers een wis teecken dat haer het recht wel bekent is en sy daer
selfs in conscientie niet teeen hadden. hoewel se nu van tiid tot tiid veel dineen versiert en oneeraeot hebben om tot haer schut en - ~ ~ - ~ ~~- ~-~~~ ~~~-~~~ ~-~~~ ~ ~ m ~ ~ - ~-~ ~~, ~~ " .u . scherm te gehruycken of immers om mede te dilayeren.
Insgelijcks die van het Rode Eylant -- toen se met die van de Baey in verschil waren -- sochten aen om onder de Duytschen te
mogen schuylen en onder haer te staen. Geliick van alle dese din.gen en die wy in 't naervolgende verhalen sullen, zijn stucken en
docÜmente6 genoeg of op des Compagnies sécretarij of onder de-Directeurs.
I. vervatten = in te delen 2 nodich edacht = behaagd 3. achtervolgf = geschied 4. na destijds gelegenheid = m goed en zo kwaad
5. gelijck in alle beginselen = roàls hj elk begin 6. Noortrievier = Hudson 7. waerontrent = waaromstreeks 8. stapelrecht = beheer
der douane; tolkantoor 9. voorgenomen is = van plan is op te richten 10. Maquas Kil = Mohawk-rivier 11. Kochoos = Cohoes (bij
Albmy) 12 Colonie RenselaerswiJck = gebied tussen Kingston en Albany 13. Orange = Fort Oranje = Albany 14. Zuyt-Revier =
Delaware 15. Varsche-rievier = onnecticut rivier 16. tussen haer beg* op het gebied dat zij omrinr,l7. onirenL= fussen 18.
bevrijden tegen = vrijwaren van 20. onaengesien = van lieverlede 21. LGlve = op dezelfde manier 2 inhouden bezetten 23.
oprechtinge van een wapen =planten van wapen West-Indische Compagnie 24. naer aen = afstand van 25. verderven = bederven 26.
het nu al vrï veer naer toe loop = 'tgaat al aardig die kant op 2% reysen = keren 28. Dit nu .... toerekenen = de schuld in de schoenen
schuiven ~d onder ... consczentie = onder het mom van mei een oed geweten handelen 10. hooglplijkec gedachtenis = zaliger
nagedachtenis 31. Duytsche =Nederlandse 32. behandelen = handefdrijven met 33. accorderen = ver ra sluiten 34. erkentenis doen
= verlengen 35. dilayeren = uitstellen 36. Rode Eylandt = Rhode Island 3% de Baey = Massachuserens jay. (wordt vervolgd)
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992 9
Deedejee is het pseudoniem van een in New York wonende
Amerikaanse auteur van Nederlandse afkomt wier
bijdragen regelmatig op deze pagina verschijnen.
MIJN IDEE
Toen ik mijn nichtje in de jaren veertig in
Hoboken van de boot haalde, was ze een
hoopje verdriet, een echt oorlogskind. Ze heeft
lange jaren bij ons gewoond en is toen naar
Israël verhokken. Ze is hier nooit meer teruggeweest Het
kwam er gewoon niet van. Maar nu reistze hier almaanden-
Iangrond met haar man om Amerika te verkennen en vooral
ook om haar man New York te laten zien, iets waar ze zich
bijzonder op verheugd had.
Dat alles hier veranderd is, dat weet ze weL maar ze kan
hem in ieder geval vertellen hoe het woeger was. Natuurlijk
heb ik al hun omzwervingen niet meegelopen, maar wel was
ik van de partij toen ze een dag aan Greenwich Village en
Soho wilden besteden, want het was in de Village waar ik
woeger zelf 24 jaar gewoond heb, waar ik zulke indringende
herinneringen aan heb en waar zij bij ons in huis was.
De brownstone aan Waverly Place staat er nog en in de
buurt Lr weinig veranderd. In Gay Street, waar ik in de
oorlog woonde, is de tijd stil blijven staan.
Het wordt de hele dag van "weet je nog': zeker in de 8ste
straat, waar het nu een troep is, maar die woeger als
hoofdstraat had kunnen fungeren, een straat met allure vol
met restaurants en boekwinkels.
Het verhaal van Eleanor Roosevelt bij de kapper komt
natuurlijk op de proppen. De kapperswinkel heette "François':
stond halverwege de Sste straat, een uitstekende zaak
zonder pretenties. Eleanor kwam daar eens per week binnen
stuiven en ik heb die bezoeken een aantal malen meegemaakt.
Het bijlondere eraan was dat ze die voor haar ryge
waarschijnlijk nutteloze onderneming, waar ze toch nier
onderuit kon, besteedde om te rusten. Er werd een scherm
om haar stoel en kaptafel gezet, maar je kreeg toch wel de
kans om te zien dat ze diep in slaap was. Er werd van alles
aan haar gepruts6 maar ze merkte er niets van. De manicuriste
vertelde dat haar handen loodzwaar waren. Was de klus
gedaan, dan klopte men haar zachtjes op de schouder,
"You're done, Mrs. Roosevelt". Ze werd dan in haar mantel
geholpen, men reikte haar hoed en handschoenen aan,
iemand ging de straat op om een tari aan te houden en
Eleanor werd er heen begeleid, maar niet nadat ze zoenen
had uitgedeeld aan de eigenares en de meisjes die haar
geholpen hadden. Ze woonde toen aan Washington Square,
maar de t& moest haar naar La Guardia brengen.
Men noemde haar onvermoeibaar; maar ik wist, dat ze
zoveel hooi op haar vork kon nemen, omdat ze, waar en
wanneer dan ook; kon relaren, de innerlijke rust had om te
slapen.
"Die had toen vast geen lijfwacht bij zich': zegt de man
van mijn nicht, 'koals Barbara Bush nu".
"Het was een andere wereld': zeg ik "Het kwam gewoon
niet bij ons op. Neem nou Washington Square ... in dat
parlje groeiden onze kznderen op. Ze konden er zonder
gevaar ronddwalen met alleen marginaal toezicht. Er was een
jongetje, nu is hij het hoofd van her bureau van The New
York Times in Bonn, zijn amkelen staan al jaren op de
voorpagina, toen die drie jaar oud was, zat hij aan bij de
schaakspelers in het park, of bij de Italiaanse wouwen in
hun hoekje, hij was meestal spoorloos verdwenen, als het tijd
werd om noar huis te gaan en dan liep zijn Hollandse
moeder door het park met haar lokroep: "Steven ... Steven ... koe@ ... koekje.." 'Tk maakte me ook geen zorgen om
jou': zeg ik tegen mijn nicht. "Toen je eenmaal gewend was
en vrienden en vriendinnen kreeg, was je ook veel weg, maar
ik was me van geen gevaar bewust".
Mijn nicht is stomverbaasd over de veranderingen in de
East Village, over Soho en Tribeca. Maar in de West Village
is toch veel bij het oude gebleven. Het Huis van Bewaring
voor vrouwen is echter weg, Ze herinnert zich maar al te
goed die narigheid van zo'n instelling midden in de Village.
De wouwen, daar opgesloten, gilden boodschappen uit de
ramen noar de pooiers die daar rondhingen. Dat was op
Greenwich Avenue en Sixfh Avenue. De groene wagens met
die wouwen reden af en aan. De meeste waren proshiuées.
'Tn de behandeling van die toestand is in geen veertig jaar
enige verbetering gekomen': zeg ik.
We gaan naar Chumley's Restaurant in Bedford Street,
waar veel schrijvers en kunstenaars kwamen en naar Grand
Ticino in Thompson Street, waar we vaak Italiaans aten. In
die lijd lag er zaagsel op de vloer': vertelt ze, "en de kelners
droegen van die lange, witte schorten". "Voor $1.75 kon je
uitstekend eten': zeg ik. "Bij Aurora op Washington Place
kreeg je een lunch van 3 gangen voor 45 cent Waar het om
gaat", zeg ik dan, "is de historische betekenis van zo'n stad
als New York. Die werd lang met voeten getreden. Nu is er
meer bescherming, Het heeft mij jaren gekost voordat het
belang fot me doordrong. Ik heb een kinderboek geschreven
met de Village als achtergrond en daar veel research voor
gedaan. Zo kwam ik erachter dat het huis aan Waverly Place
Lambert Suydam heet en in 1839 gebouwd was door
Lambert Suydam met nog zeven huizen er naast. Hij was
president van The Gas Light Company en The New York
Equitable Fire Insurance Company. Het waren z.g. Greek
Revival Houses, een populaire stijl toen. Het Lambelf
Suydam House is in 19~4~erestaureérd en op de monumentenlijst
aeulaatst. Ik kan me nop niet voorstellen. dat het me
indémjd bel aantrok; maar dathetjaren heeft geduurd totdat
ik me in de geschiedenis van New York verdiept heb".
'Ile had wel andere zorgen': zegt mijn nicht.
"Geen excuus', zeg ik Deedejee
(advertentie)
THE EUROPEAN SPECIALISTS
A
T " + VERTALINGEN/TOLKEN * @U*n * INSPREKEN VAN FILMS
DESKTOP PUBLISHING
C IEuuoNET' TAALKUNDIG ADVIES * ihpvi& -v TAALLESSEN
r *
Voor nadere informatie:
Noor Speckens
54 West 39th Street
New York, NY 10018
Tel: (212) 768-8409 Fa: (2121 869-7885
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992

KOLONIALE KOEKJES

Koekjes zijn de band met het verleden, en de band met de Oude Wereld. In haar boek "The Sensible Cook, Dutch Foodways in the Old and the New World" (Syracuse University Press, 1989) geeft Peter Rose een oud recept voor karwijzaad koekjes (smal1 seed cakes). Het recept is gebaseerd op een manuscript van Anna de Peyster, een tante aan haar moeders kant van Pierre van Cortland. Het is een voorbeeld, zegt Rose, van de manier waarop oude recepten werden aangepast aan de omstandigheden in de Nieuwe Wereld.

Ingrediënten: 112 kop boter, l kop suiker, 2 eieren, 2 koppen bloem, I eetlepel caraway zaden, gekraakt in een vijzel. Meng de boter en de suiker. Voeg de eieren één voor één toe en meng ze goed. Voeg de bloem en de zaden met kleine beetjes toe tot alles goed gemengd is. Vorm de koeljes met behulp van twee theelepels, ongeveer de afmetingen van een muskaamoot en leg ze op een met boter ingevet bakblik. Een baktemperatuur van 350 graden F gedurende ongeveer 15 minuten aanhouden totdat de randen bmin zijn. Resultaat: 4 dozijn koekjes.

(c) Peter Rose, 1989.

DUTCH UNCLES AND NEW ENGLAND COUSINC

Door Wilson Ober Clough, Lin. D, professor emiritus Engels en Amerikanistiek aan de Universiteit van Wyoming l e editie, uitgegeven in 1977 door Polyanihos Inc, Drawer 51359, New Orleans, LA 70151 (I96 bladrijden)

Professor Clough schreef een zeer persoonlijk boek, over zijn voorouders in Amerika, dat echter ook voor anderen interessant is. Clough beschrijft namelijk het leven van zijn voorouders in Amerika en geeft een stamboom van zijn familie. Dit is een zo uitgebreid netwerk, dat er mogelijk voor andere Amerikanen van Nederlandse aflcomst interessante informatie te vinden is. Onder Clough's voorouders zijn drie Nederlanders en één Engelsman. Frans Pietersz. Clauw kwam rond 1654 aan in Amerika en vestigde zich in de buurt van "Kinderhoeclc" (Kinderhook Landing) aan de I-Iudson. Laurens Jansz. uit Wormer arriveerde in 1659 in Nieuw Amsterdam op het schip "Trouw". In de Nieuwe Wereld kreeg hij de nieuwe naam Van Wormer en hij en zijn zoons vestigden zich in Coxsackie, tegenover Itinderhook aan de andere kant van de Hudson. Adam Conde, een weesjongen wiem ouders tijdens de overtocht gestorven waren, landde rond 1700 in New Yorlc en werd opgenomen door Johannes Lansing uit Albany. De Engelse voorouderwas Richard Ober (oorspronkelijk Aubert, een afstammeling van Hugenoten). Hij kwam in 1664 in Old Salem, MA, terecht en verhuisde later naar Beverly, MA. Clough geeft een levendige beschrijving van al deze mensen, een persoonlijke blik op hoe één familie de Amerikaanse geschiedenis heeft meegemaakt.

DUTCH BEST SELLERS NOW AVAILABLE IN ENGLISH AND DUTCH!!!

Foryears Arnold Corneiis Baahtjer (BAANTJER) has beenthe
best-seiling author in the Netherlands. More than 3 miliion of
his books have been soid in Holland. Now, for the first time
hls books are available in English. The former cabaretier
Henk Eisink ("Snor") has retired and has started to write
books. Almost 400,000 copies of his books (under the
pen-name "ELSINCK") have been sold in Holland. New
Amsterdam Publishing, Inc. (a Virginiacorporation) is proud
t0 bring the works of these two authors to the English
Speaking public. Of course, the Dutch versions of the books
are also available frOm New Amsterdam Publishing, Inc.
Write for a complete iist of available titles, or use the order
form beiow. Dealer inquires welcome.
TO: New Amsterdam Publishing, Inc.
11205 Bellmont Drive
Fairfax, VA 22030
copies of TENERIFEi*
. . . . . . . . . . . . . . . (by Elsinck) @ $7.95 $
Dutch version @ $15.95 . . . . . . . . . . . . $-
copies of DEKOKAND MURDER
ON THE MENU (Baantjer) @ $7.95 ... $-
. . . . . . . . . . . . Dutch version @ $10.95 $-
p copies of MURDER BY FAX!
. . . . . . . . . . . . . . . . . Ibv Elsinckl$7.95 $-
. . . . . . . 5-
copies of DEKOK AND THE
SOMBER NUDE (Baantjer) @ $7.95 . . $
Dutch version @ $10.95 . . . . . . . . . . . . $-
TOTAL ORDER 5 p
My check or money oroer is encloseo lor inQ aboveamoJni
I Jnoerstano inat YOL pdy al1 shipp pg ano nöno' ng cosis
Place me on your mailing iist
- Send me your complete iist of available titles
ADDRESS
(CIN, STATE, Zip)
VLAAMSE BOEKEN TOPTIEN (non-fictie)
1. Ze ujn zo lief, meneer - Chris De Stoop (Kritak)
2. Het verdrag van Maastricht - Lieven Vershete
(Standaard)
3. Het ultieme transfer - Hugo De Ridder (Lannoo)
4. De laatste dictatuur - Rik Deviilé (Iúitakl
5. Diana. Hnar eigcnvcrhanl - ~ndrew ~ o n & (Bzmh)
6. Niets is moaeliik iillcs kan - Srefnn Rloirsmen - .
(Kritak)
7. Het seksuele masker - Camiile Paglia (Prometheus)
8. Op kot in Leuven - Peter Cuypers (Standaard)
9. De weg naar politieke vernieuwing - Guy Verhofstadt
(Hadewijdi)
10.Nog één maal mijn moeder zien - Zana Muhsen (De
Kern) Uit: Knack, 13 okt '92
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1992
In 1628 besloten de leiders van de West
Indische Compagnie, dat Amerika voldoende
getemd was om er kolonisten
heen te sturen.
De voorzitter van de WIC in die tijd,
Samuel Godyn was een van de eersten
die van de mogelijkheid gebruik maak-
... ... ten. Hij kocht een stuk land, acht Nederlandse
mijlen lang en een halve mijl
breed, aan de oostelijke oever van wat
tegenwoordig de Delaware Bay heet, maar in de zeventiende
eeuw bekend stond ais de "Hoerenkil".
Godyn had gehoord dat scholen walvissen regelmatig
de baai bezochten en zo dicht bij de kust kwamen, dat ze
makkelijk te vangen waren. De grond langs de baai was
geschikt voor landbouw, de walvisjagers konden graan en
tabak verbouwen in de tijd dat er geen walvissen waren.
Op 12 december 1630 vertrok een schip uitgerust door
Godyn, de "Walvis" uit Amsterdam met een lading citroenen,
bakstenen, tegels, vier paarden, twaalf koeien, munitie,
koopwaar, gereedschap en een paar kleine bootjes
voor de walvisvangst. Na aankomst in de Nieuwe Wereld
werden 28 mensen aan land gezet langs de Delaware Bay.
De groep kocht land van de plaatselijke Indianen in
mil voor bijlen, kralen en andere Europese goederen en
vestigde er een van de eerste kolonies in Amerika,
Zwaanendael.
Als gevolg van een misverstand tussen de Indianen en
de kolonisten was de nederzetting een kort leven beschoren.
Rij hun aankomst hadden de Nederlanders een
paal opgericht waaraan een stuk metaal was bevestigd
waarop het wapen van Nederland was geschilderd. Een
Indiaan was geïntrigeerd door dat metaal en had het
meegenomen om een pijp van te maken. De kolonisten
maakten direct hun ongenoegen daarover kenbaar aan de
Indianen, die hun excuses aanboden door de betrokkene
te vermoorden en zijn hoofd aan te bieden aan de bewoners
van de nederzetting. De Nederlanders stelden dat
gebaar echter niet op prijs en lieten dat duidelijk blijken.
Venvard door de onbegrijpelijke reactie richtten de
Indianen een slachting aan en een expeditie uitgezonden
door de West Indische Compagnie om de kolonisten te
helpen vond slechts een verwoeste nederzetting en de
geraamten van de eerste kolonisten.
Zwaanendael is nooit herbouwd. Sinds 1682 heet de
streek Lewis, en dat werd later Lewes.
In de buurt van de oude nederzetting staat nu een
museum gewijd aan de geschiedenis van de streek. Het
museumgebouw is een copie van het stadhuis van Hoorn.
Het Zwaanendael Museum in Lewes. DE.. is wouend dinsdaa
tb zaterdag 10-1 6.30, zondag 13.3a-i6.34 m&ndags
Tel. (302) 645-9418.
Echte Nederlandse Sjoelbak
Goedgekeurd door
de Algemene
Nederlandse Sjoelbond
Oudhollandse sport verovert Amerika!
Bij u thuis bezorgd voor $112,50
(COD mogelijk) incl. verzenden en verzekering
Compleet met 30 schijven, de officiële spelregels
en negen andere systemen
?veneens verkrijgbaar: Sjoeltafel + sjoelbakje
Set van 30 sc2ujven
Spelregels, enz.
Voor informatie en bestellingen:
ROBBOR, INC.
Tel (305) 386-5380
DE NIEUWE AMSTERDAMMER NOVEMBER 1092
DE GOUDEN GIDS
/ (7ur;even voor vermelding in de G
ADVOCATEN ~ -
Lisa J. Kristal, Aíty at Law
IMMIGRATIE
Ongevallen en Scheidingen
81 Irvina Piace, Suite 1B
New YGk, NY
(21 2) 677-3950
ARCHITECTEN
Michiei A. Boender, AiA
P.O. Box 4750
Greenwich, CT 06830
(9 t 4) 937-4226
Rogier van Loveren, AIA
6 Spruce Pond Lane
Bedford, NY 10506
(91 4) 234-7823
ARTSEN/SPECIALISTEN
(Nederlands sprekend)
Jacobus Budding, MD, FACS
Specialist s ataders, aambeien
PLAZA O N ~
12368 Watwick Boulevard
Newpori News, VA 23606
(804) 596-041 1
Steohen Malamud. MD. . .
oncoioog
Beth israei Medical Center
First Avenue at 16th Street
New York, NY 10003
(21 2) 420-451 2
Hendrikje Tromp, MD
Geneeskundiae DraMiik voor kinderen
en adoiescenien'
103 South Bedford Road, Suite 201
Mount Kisco, NY 10549
Tel: (914) 242-0808
Hans Zwart, MD
Chirurg Hari, Bloedvaten, Longen
580 Lincoin Park Blvd, Ste 322
Kettering, OH 45429-3493
(51 3) 297-6800
FYSIOTHERAPEUTEN . F. Abbink MS, PT & R. Klap PT
Fysiotherapeuten
2160 Matthews Avenue, Suite 2s
Bronx, NY 10462
Tel: (212) 823-4604
GRAFISCHE ONTWERPERS
Torn Kiinkowstein
Grafisch Ontwerpen en
Consulting
(21 2) 925-821 3
INVESTERINGEN
MAKELAARS
Erica Bergrnans
Makelaar Onroerend Goed
Brotherhood & Highley
I61 Eim Street
New Canaan. CT 06840
de hand te houden.
'en Gids op aanwaag)
(203) 966-3507
Annekee Brahver-Keeiy (NJ)
Verkoop - Aankoop -Verhuur
Russo Reai Estate
873 Teaneck Road
Teaneck, NJ 07666
(201) 837-8800
REISAGENTEN
Marina Braun
Nederland en verdei
Geweldige prijzen
SPECIAALZAKEN
(ook per postorder)
Chocoiada
OOK WEER HARING EN PALING!
125 Second Avenue
New York, NY 10003
Tel: 1212) 533-2133 \ - . - r - - - - - - .Van's Dutch Irnporiing Inc.
Tel: (616) 243-0649
Fax: (616) 243-0541
TOLKENNERTALERS
EuroNet Language Services
54 West 391h Street
New Ynrk NV 10018
GEEF 'N ABONNEMENT OP
DE NIEUWE
AMSTERDAMMER
CADEAU!
1
DE NIEUWE AMSTERDAMMER
Een Ailammertje van mm. 30 woorden: $20.00 voor
eenmalige plaatsing tweemaal voor $35.00.
AMSTERDAM HOME SERVICES. Een Hollandse
onderneming voor al uw schilder-, timmer-, vloeren
schoonmaakwerk, uitgevoerd op degelijke
Hollandse wijze. Bel (212) 740-1732. (BR)
WERK GEZOCHT. 22-j. vrouw, 4-talig (Ned.,
Eng., Frans, Duirs) zoekt volle bdan in k w York
of omsucken. Inl.: (201) 461-2755. (AB)
PRIW- EN BIJLESSEN Nederlands door bevoegd
ondenvijzcrcs. Praknjkgerichr.Volw.en kinderen.
Ook convcrsaricgrocpcn. Redelijke prijzen. Inl.
(212) 740-17:i2.
ASSISTENT MNIKETiNG gezocht. Vcrcistcn:
vloeiend Eneels. beschaafde manier van tclcfoneren,
min. 1jaaÍ enr. Brieven met C.V. onder no.
10 van dit blad, O.V.V. "Marketing".
IETS SPECIAALS voor baby. Hollandse rammelaars,
schuiver, dwarslepel, in zilver of holl.
pleet. Babybekers, twee oortjes met konijntje en
nog veel meer. Voor inform. ABC Custom Designs,
19 Eastbrook Drive, Nashua, NH 03060.
(603) 891-0186. (AB)
EEDERDRACHT POPPEN: 120 verschillende:
authentiek en handwerk. Een waardevol bezit. ~ ~ ~ ~ ~ - ~ ~ - ~ ~ - ~ - ~ ~-~ -~~~~~~~-~~~ ~-
danwel een prachtig, origineel kado. k oogt el
18cm - $25.00; 36cm - $99.00, incl. verzending.
Bel (305) 386-5380 voor info. (Bil)
AU-PAIR met erv. zoekt baan bij leuk gezin. Ibv
rijbewijs. Direct beschikbaar. Bel Anita Oranje,
(908) 232-6384.
ADVERTENTIES GEZOCHT door Nederlandst.
blad dat in heel Amerika gelezen wordt. Een
rima plaats om uw huis te verhuren, uw oude
goeken te verkopen of uw diensten aan te bieden,
of werk te zoeken. Bel, of fax naar: De N.
A'dammer, vóór de 20e vd maand.
KINDERBEDJES te koo Eén groot, één klein,
met matrassen en bed&oed. Bel (212) 740-
1732. (RR)
Ik neem een abonnement! ik wil de volgende 10 nummers ontvangen en
sluit daarvoor een cheque in voor $25.00, (internationale postwissel van
$35.00 buiten Noord-Amerika) ten name van "De Nieuwe
Amsterdammer", 54 West 39th Street, Suite 1102, New York, NY 10018.
Naam: NL - B - USA
Firma: Beroep:
Adres: Apt.:
Plaats:
Tel:
Staat: Postcode:
II,9
(advertentie l
A Taste of Holland
Alle lekkernijen voor de feestdagen vindt U bij
O Kaas & 653
CHOCOLADELElTERS
SPECULAASPOPPEN
KRUIDNOOTJES
PEPERNOTEN
STROOIGOED
GEVULDE SPECULAAS
TAAI-TAAI
MARSEPEIN
,ANKETSTAVEN & BANKETKR
En nog veel meer ...
ANSEN
U KUNT OOK PER POSTORDER BESTELLEN!
83-85 Washington Sireet, South Nonvalt$ CT 06854. Tel (203) 838-6161
Openingstijden: maandag tlrn zaterdag 11.00 - IZ00 uur
Design: EURONET COMMUNICATIONS